Συνέντευξη του Φίλιππου Φιλίππου στο www.mcf.gr

Ο Σκηνοθέτης της παράστασης “Ιστορίες Τρόμου και Μυστηρίου από την Ιαπωνία” μιλά στον Αχιλλέα Κούρια

Το όνομα Buzz μοιάζει να μας προλαβαίνει δηλώνοντας ότι η δραστηριότητα της ομάδας προκαλεί θόρυβο, «αναταράξεις σε λιμνάζοντα ύδατα» θα έλεγε κανείς. Πρόκειται για μια προσπάθεια ανατροπής παραδεδομένων θεατρικών σχημάτων και δομών; Αν ναι, πώς στοχεύει η εν λόγω παράσταση να συμβάλει σε αυτή τη διαδικασία;

Δεν αντέχω πια, δεν μπορώ πια να βλέπω αυτό το παραδοσιακό θέατρο, το οποίο έχει επικρατήσει αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα. Το ότι υπάρχει ο μεγαλο-σκηνοθέτης, ο μεγαλο-ηθοποιός, ο μεγαλο-κινησιολόγος (με την κακή έννοια), που προσπαθούν όλοι αυτοί να φτιάξουν μια παράσταση. Υπάρχουν φυσικά σκηνοθέτες και άνθρωποι της τέχνης, οι οποίοι με το χαρακτήρα τους, το έργο τους και κυρίως το ήθος τους, έδωσαν στις παραστατικές τέχνες και γενικότερα στην τέχνη, έργα ασύλληπτης ομορφιάς και έμπνευσης για τους επόμενους. Βλέπεις, λοιπόν, μια δομή τουλάχιστον από τότε που θυμάμαι εγώ, από το 1997 που άρχισα να βλέπω θέατρο, να είναι ίδια, δεν έχει αλλάξει τίποτα από αυτό το πράγμα. Είναι πάντοτε αυτό, βγαίνεις και τα λες, έρχεται η συμπρωταγωνίστριά σου, βγαίνει και τα λέτε μαζί, βγαίνουν τα δυο μπαλέτα, και αυτό ήταν, μας χειροκροτείτε στο τέλος και φύγαμε. Αυτό το πράγμα εμένα δεν με ενδιαφέρει, το λέω και για να προστατέψω(φυλακίσω) και τον εαυτό μου πάνω σε αυτό, δεν θα ήθελα ποτέ να κάνω τέτοιου είδους θέατρο. Αν το θέατρο δεν αποτελεί έρευνα, δεν είναι θέατρο. Χρειάζεται να ερευνάς, να βρίσκεις καινούργιες φόρμες, καινούργιους τρόπους, καινούργιες εικόνες, για να τα πεις στο θεατή. Από εκεί και πέρα βρίσκεις άλλα πράγματα, ποιος είναι ο λόγος που το κάνεις κτλ

Πολλοί υποστηρίζουν ότι υπάρχει ένα θεσμοποιημένο σύστημα, σαν την Ακαδημία του Νεοκλασικισμού, η οποία θέτει νόρμες και σχήματα στην καλλιτεχνική δημιουργία. Εσύ έχεις αισθανθεί κάτι ανάλογο;

Και βέβαια. Αυτό ξεκινά και από τη σχολή. Ξεκινά από τους ανειδίκευτους δασκάλους. Έχω ξεκινήσει ως ηθοποιός, παρά το γεγονός ότι με ενδιέφερε πολύ περισσότερο η σκηνοθεσία γιατί ακριβώς ήθελα να γνωρίσω πως λειτουργεί ένας ηθοποιός πάνω στη σκηνή και μετά να ασχοληθώ με τη σκηνοθεσία. Παρεμπιπτόντως, δεν υπάρχει καμία σχολή σκηνοθεσίας θεάτρου στην Ελλάδα, στη χώρα που λέμε ότι έχει γεννήσει το θέατρο και θέλεις να «πυροβοληθείς» Δεν υπάρχει μια Ακαδημία θεάτρου, δεν υπάρχουν κάποιοι κανόνες σε αυτό το πράγμα, είμαστε χύμα στο κύμα. Βγαίνουν χιλιάδες ηθοποιοί το χρόνο και οι καημένοι δεν ξέρουν τι να κάνουν, έχουμε καθηγητές στις σχολές, οι οποίοι είναι εμπειρικοί και τίποτε άλλο, που σου κάνουν τον τροχονόμο ουσιαστικά: «Ανεβαίνεις εδώ, λες α-β-γ-δ, μετά κάνεις λίγο το χεράκι σου έτσι από εδώ.» Δείξε μου μια μέθοδο, αυτό ζητάω, δεν υπάρχει πουθενά καμία μέθοδος, δεν είναι τρομερό αυτό το πράγμα; Και όχι μόνο στο θέατρο, παντού στη ζωή μας.

Μιλάς ίσως για έναν ερασιτεχνισμό;

Όχι δεν είναι ακριβώς ερασιτεχνισμός, γιατί ο ερασιτεχνισμός κρύβει από πίσω μια αγάπη και ένα πάθος για αυτό που κάνεις, είναι μάλλον η άγνοια.

Τι θα μπορούσε το κοινό να περιμένει από το θέαμα που θα παρακολουθήσει;

Παρατηρώντας την Ευρώπη από τις πληροφορίες που συλλέγω από το διαδίκτυο αλλά και φίλους που ζούνε στο εξωτερικό, αυτή τη στιγμή στην Ευρώπη, η αφήγηση έχει εισχωρήσει παντού. Τα πάντα είναι αφήγηση. Αυτό προσπαθούμε κι εμείς να κάνουμε με την παράσταση. Πήραμε το αφηγηματικό θέατρο, που το έχει κάνει ο peter Brooke και τόσοι μεγάλοι και προσπαθούμε σιγά σιγά να το φέρουμε και στην Ελλάδα, να μεταφέρουμε την εικόνα στο θεατή μέσω του λόγου μας.

Εσύ θεωρείς ότι ο πειραματισμός και η καινοτομία βρίσκουν εύκολα χώρο έκφρασης στα πολιτιστικά δρώμενα της χώρας μας;

Είναι πολύ δύσκολο λόγω έλλειψης χρημάτων. Στην Ελλάδα, οι περισσότεροι θεωρούν ότι το να κάνεις θέατρο σημαίνει ότι κάνεις το χόμπι σου, ενώ είναι η δουλειά μας. Έτσι θέλουμε να μας αντιμετωπίζουν. Είναι η δουλειά μας, από αυτό ζούμε, από αυτό πληρώνω το νοίκι μου, από αυτό θέλω να πληρώνω τους λογαριασμούς μου, από αυτό θέλω να ζω. Γιατί πρέπει να είναι μια ιδέα το θέατρο και γενικότερα η τέχνη για τον υπόλοιπο κόσμο; Μπορεί, κάποιος, να με πει γραφικό με αυτό που θα πω, αλλά όπως ο σκουπιδιάρης είναι επάγγελμα και ο ηθοποιός είναι επάγγελμα. Ο σκηνοθέτης είναι επίσης επάγγελμα, όπως και ο γραφίστας είναι επάγγελμα και ο μπογιατζής είναι επάγγελμα, είναι ένα βιοποριστικό επάγγελμα, στο οποίο, δυστυχώς, στην Ελλάδα έχει επικρατήσει να μην πληρώνεσαι, να μη σου βάζουν τα ένσημά σου, να μην μπορείς να βρεις χορηγία αν δεν έχεις μέσα τα γυμνά σου, τους διάσημους και άλλα πολλά.

Αρνείται ο χώρος την καινοτομία όταν ίσως αυτή αντιβαίνει στην εμπορικότητα;

Βέβαια, κάποια στιγμή αναγκάζεσαι να κάνεις πράγματα που δεν τα γουστάρεις για να βγάλεις απλά και μόνο 800, είναι απίστευτο. Και βλέπεις όλους αυτούς τους χοντρούς πολιτικούς που κάθονται σε μια καρέκλα, που περνάνε καλά, πότε στη Μύκονο, πότε στη Σαντορίνη, που πάνε και λίγο στην Ευρώπη να τα πούνε με κανένα ομόλογό τους Αν αυτό λέγεται ορθή πολιτική, τότε εγώ είμαι αστροναύτης. Πάντως όπως βλέπεις, παρά την κινδυνολογία μου, είναι πολλά παιδιά αυτή τη στιγμή που προσπαθούν. Σκέψου ότι κάθε χρόνο ανεβαίνουν 450 παραστάσεις μόνο στην Αθήνα, που αναλογικά έχουμε τα περισσότερα θεατρικά έργα στον κόσμο, η Νέα Υόρκη δεν έχει τόσα το χρόνο. Βλέπεις νέα παιδιά που το προσπαθούνε, το πολεμούνε. Το ζήτημα είναι πολλές φορές, αντί να προσπαθείς να φτιάξεις κάτι καινοτομικό, μια καινούργια φόρμα, μια καινούργια πρόταση, μέσα σε όλο αυτό το χάος της πληροφόρησης και της τέχνης, να προσπαθείς να φτιάξεις κάτι να σε δούνε, για να πας κι εσύ να γίνεις σταρ κάποια στιγμή, να γίνεις το πρώτο όνομα. Πιστεύω ότι τα πάντα πρέπει να ξεκινούν από ομάδες ανθρώπων. Ναι, την τελική απόφαση θα την παίρνει ένας, το δέχομαι αυτό, αλλά δεν μπορείς να είσαι γνώστης των πάντων, δεν μπορείς να τα ξέρεις όλα, χρειάζεσαι ανθρώπους γύρω σου, όπως σε χρειάζονται κι αυτοί, πρόκειται για μια συνδιαλλαγή, μια ανταλλαγή απόψεων για να καταλήξεις σε μία άποψη καθαρή και αμετακίνητη.

Αν επιχειρούσαμε να αποτυπώσουμε την ταυτότητα της ομάδας Buzz Theater, ποια θα ήταν εκείνα τα χαρακτηριστικά στα οποία θα άξιζε τον κόπο να εστιάσουμε;

Αυτή τη φορά επιλέξαμε να δουλέψουμε με έναν αφηγηματικό τρόπο τα κείμενα αυτά, δια μέσου της μάσκας. Είναι γύρω στους δεκατέσσερις ρόλους και έχουμε τρεις ηθοποιούς, από επιλογή αλλά και λόγω οικονομικής δυσχέρειας. ʼλλωστε ξεκινάς μέσα από τη δυσκολία σου και γίνεσαι καινοτόμος, έτσι βρίσκεις και εφευρίσκεις πράγματα. Για να μην παρεξηγηθώ, δε θεωρώ ότι είναι καινοτόμο αυτό που κάνουμε εμείς τώρα. Έχει συμβεί και θα ξανασυμβεί σε όλο τον κόσμο αλλά και στην Ελλάδα. Το έχουν πραγματοποιήσει αρκετές ομάδες στην Ελλάδα και με επιτυχία, όπως ο Σίμος Κατάλας με την ομάδα Χώρος, που έχει δουλέψει το αφηγηματικό θέατρο με τη μάσκα κάνοντας τρομερές δουλειές. Αυτή τη στιγμή έχουμε βρει ένα μοντέλο όλοι μαζί όπου: Εγώ ως σκηνοθέτης δεν γνωρίζω καλά την αφήγηση, τη μάσκα ή την κίνηση και την τεχνική της φωνής. Δεν μπορώ να είμαι παντογνώστης. Οπότε έχει έρθει η Αθηνά Τρέβλια και μας δουλεύει τη φωνή, ο Θοδωρής Οικονομίδης δουλεύει τη μάσκα, η Μάνια Μαράτου διδάσκει την αφήγηση, ενώ ο Μάριος Μεττής δουλεύει την κίνηση. Εγώ ως σκηνοθέτης οφείλω να πάρω όλες αυτές τις πληροφορίες που έχουν δοθεί στα παιδιά και να κάνω το μοντάζ. Είναι σαν να έχεις μια σεκάνς μπροστά σου, σε ένα πρόγραμμα μοντάζ, και συνθέτεις τις εικόνες σε ένα φιλμ ουσιαστικά. Είναι η πρώτη φορά που δουλεύουμε έτσι, δουλέψαμε έως τώρα τρεις εβδομάδες σεμιναριακά, όπου ήρθαν όλοι αυτοί οι άνθρωποι για να μας δείξουν τεχνικές κι εμείς σαν σφουγγάρια πήραμε όλη αυτή την πληροφορία και επιχειρούμε να κάνουμε μια σύνθεση γύρω από αυτό. Είναι ένα μοντέλο που διαπιστώσαμε ότι λειτουργεί και θέλουμε να το προτείνουμε, να πούμε παιδιά αυτός είναι για εμάς ένας τρόπος σωστός, πάρτε τον, δουλέψτε πάνω σε αυτόν, εξελίξτε τον, κάντε τον κάτι άλλο ή απορρίψτε τον. Είναι αυτό πιστεύω που λείπει από την Ελλάδα.

Ο θεατής θα έχει τη δυνατότητα να αντιληφθεί την προσέγγιση που επιχειρείτε στην αφηγηματική τεχνοτροπία απογυμνωμένη επάνω στη σκηνή; Με άλλα λόγια είναι η τεχνική και η μέθοδος που τοποθετούνται σε πρώτο πλάνο σε σχέση με το όλον του θεάματος;

Ουσιαστικά τον θεατή δεν τον ενδιαφέρει η τεχνική του ηθοποιού. Είναι σαν να ακούω έναν τραγουδιστή και να βλέπω τις νότες πάνω από το κεφάλι του, δεν με ενδιαφέρει και δεν μ ενδιαφέρει αν ο ηθοποιός παίζει στη σκηνή με το συναίσθημά του ή με το έτσι του ή το αλλιώς του. Το ζήτημα για μένα είναι να μεταφέρει την εικόνα του λόγου του στο μυαλό του θεατή. Όπως μας λέει και η Μάνια Μαράτου «που είναι η ιστορία παιδιά;» Η ιστορία είναι σε σένα τον ηθοποιό, ή στο θεατή, ενώ η ιστορία είναι κάπου στη μέση. Είναι σαν να κρατάνε και ο ηθοποιός και ο θεατής μια κλωστή η οποία πρέπει να είναι ίσια και να μην κοπεί ποτέ, ώστε η πληροφορία να κυλά ομαλά. Οπότε δεν υπάρχει κάτι ξέχωρο στην παράσταση, π.χ. τώρα είναι η τεχνική, τώρα το συναίσθημα του ηθοποιού, τώρα παίζω με τη μάσκα. Είναι ένα ανάμικτο πράγμα, μια σύνθεση εικόνων. Η διαφοροποίηση από μια κλασική θεατρική παράσταση έγκειται στη φόρμα που χρησιμοποιούμε, τη μάσκα και την αφήγηση. Για παράδειγμα, όταν αφηγείσαι μια ιστορία ή ένα ανέκδοτο, εκείνο που καταφέρνεις είναι να μεταφέρεις την εικόνα στο μυαλό του ακροατή σου, δεν έχεις κανένα σκηνικό αντικείμενο, καμιά σκηνή, τίποτα. Η εικόνα είναι που μας ενδιαφέρει στην αφήγηση. Από εκεί και πέρα, βάζοντας τη μάσκα, ο ηθοποιός παίζει μα τη φόρμα, γιατί με τη μάσκα δεν μπορείς να είσαι φυσιολογικός άνθρωπος, γίνεσαι ας πούμε ένα «καρτούν», κάνεις το σχήμα των πραγμάτων. Συνεπώς έχουμε αφήγηση, φόρμα, μάσκα. Τρία διαφορετικά πράγματα μαζί. Ο ηθοποιός με τη μάσκα αποστασιοποιείται από άλλα εκφραστικά μέσα και παίζει με το σώμα και το λόγο του. Με ένα συνδυασμό πραγμάτων καθώς το σώμα υποβάλει πολλές φορές το τι θα ειπωθεί. Δεν μπορεί να υπάρχει μόνο ένα πράγμα, για παράδειγμα η εικόνα ενός τύπου που απλά κινείται πάνω στη σκηνή. Εν τέλει η τεχνική είναι κάτι που δεν αφορά κανένα. Δεν σε αφορά αν εγώ έχω κάνει 60 χρόνια κιθάρα και τώρα σου παίζω μια ωραία μπλουζιά Εσύ το αποτέλεσμα θες, τίποτε περισσότερο, η διαφοροποίηση έγκειται στην προσέγγιση των κειμένων.

Η Μάνια Μαράτου κάνει λόγο για μια «μαγεία της αφήγησης», εσύ πως ορίζεις αυτό το στοιχείο;

Αν ψάξεις προφορικές αφηγήσεις από τα κείμενα του Ομήρου έως σήμερα, δεν έχουν καταφέρει να φθάσουν σε εμάς ούτε στο ένα εκατοστό τους και παρά ταύτα έχουν καταφέρει να μεταφέρουν ολόκληρα ιστορικά γεγονότα από τα βάθη του χρόνου, κατάφεραν να έρθουν σε εμάς. Βρίσκεις εκεί μέσα τις αλήθειες του πράγματος. Φυσικά εννοείται ότι το γεγονός μεταφέρεται μέσα από μια μυθοπλασία. Τώρα που είναι η αλήθεια και που ο μύθος, εμένα δεν με αφορά. Μου αρκεί που έχει φθάσει σε μένα αυτή η όμορφη πληροφορία.

Η παράσταση «Ιστορίες τρόμου και μυστηρίου» εφόσον ως δραματουργική πρόταση αποτελεί μια συνεχή έρευνα πάνω στην αφήγηση, διαφοροποιείται από μια κλασική θεατρική παράσταση;

Έρχεται πολύς κόσμος και μας ρωτά τη διάρκεια της παράστασης. Εγώ απαντώ ότι δεν τη γνωρίζω. Ενώ έχουμε δηλώσει ότι θα είναι μία ώρα και 30 λεπτά, θεωρώ ότι μπορεί να είναι περισσότερο ή ακόμη και λιγότερο. Έχουμε συνηθίσει τους θεατές σε παραγωγές γρήγορες, προσπαθούμε να κάνουμε τα πράγματα γρήγορα γιατί όλα τρέχουν γύρω μας, ενώ δεν κατανοούμε, ότι, αν σταθώ για λίγο όρθιος και μείνω για λίγη ώρα ήρεμος, αναπνέοντας μόνο, πόσα πράγματα θα έχω να ρουφήξω από τη φύση και από τους γύρω μου, να ακούσω αυτό που μου λέει ο άλλος. Ουσιαστικά προτείνω, αυτό που έχω κάνει εδώ και κάποια χρόνια. Έχω κλείσει την τηλεόρασή μου, δεν ακούω τίποτα, εθελοτυφλώ. Έχουν πέσει όλοι οι παραγωγοί στην παγίδα που λέει ότι ο θεατής έρχεται με το τηλεκοντρόλ και είναι έτοιμος να αλλάξει κανάλι στη θεατρική παράσταση. Αυτό είναι η καταστροφή του θεάτρου. Αυτός ο θεατής δεν μας ενδιαφέρει. Πρέπει κανείς να πηγαίνει σε μια παράσταση ανοιχτός. Να είσαι έτοιμος να πάρεις πράγματα και όχι να αδειάσεις, να ξεχάσεις ενδεχομένως τα προβλήματά σου. Γι αυτό βλέπουμε σήμερα παραστάσεις στις οποίες το κοινό επιβάλει στον σκηνοθέτη, στον παραγωγό, στον ηθοποιό, τι θα δει, ενώ πρέπει να συμβαίνει το αντίθετο. Ο Χατζιδάκις έχει πει: «δε θα μου πείτε εσείς τι θα ακούσετε, εγώ θα σας πω». Αν δε θέλεις μην έρθεις, κάτσε στο σπίτι σου, κάτσε να σου λέει η γκόμενα από την τηλεόραση τι να κάνεις. Για παράδειγμα σου λένε! Βρέχει, μείνε στο σπίτι! Αφού είναι Χειμώνας, δε θα βρέξει; Και αυτό αποτελεί είδηση.
Δεν με ενδιαφέρει αυτού του είδους η συνδιαλλαγή με το θεατή. Με ενδιαφέρει να έρθεις ανοιχτός να ακούσεις, να δεις να ενδιαφερθείς, να γυρίσεις στο σπίτι σου και την επόμενη ή ακόμη και τη μεθεπόμενη μέρα να το σκέφτεσαι αυτό το πράγμα, κάτι να έχει αλλάξει μέσα σου, κάτι να έχει σπάσει. Θα ήθελα ο θεατής να έρθει με τις καλύτερες προθέσεις, να μην έρθει να αδειάσει τη σκέψη του, θεωρώ πως είναι λάθος αυτό. Η παράσταση θα έπρεπε να σε γεμίζει δύναμη για την επόμενη μέρα, κι έχουμε την ευλογία να ζούμε σε μια χώρα στην οποία ξέρουμε ότι κάθε μέρα ξημερώνει, δε ζούμε στα βόρεια που κάνεις έξι μήνες να δεις τον ήλιο. Απαιτούμε τη συμμετοχή του θεατή και με το πνεύμα του και με το σώμα του. Να είναι εκεί. Φυσικά αν έρθει να δει μια παράσταση πατάτα, δε θα είναι εκεί, δε θα τον πείσεις με αυτό που κάνεις. Χρειάζεται διαθεσιμότητα και του πομπού(ηθοποιού) και του δέκτη(θεατή) σε αυτή την επικοινωνία, να μην έχει ο καθένας το δικό του κωδικό κινούμενος σε μονόδρομο, όπου θα βρίσκει ο καθένας τοίχο. Είτε σε ένα ανέκδοτό είτε σε ένα ομηρικό έπος, η μεταφορά της εικόνας είναι αυτό που μας απασχολεί.

Θα μπορούσες να μας αναπτύξεις το λόγο για τον οποίο οι ιστορίες τρόμου και μυστηρίου που έχουν καταβολές στην Ιαπωνική κουλτούρα αποτέλεσαν πρόσφορο έδαφος για την έρευνά σας;

Ξεκίνησα παρακολουθώντας ένα σεμινάριο με τη Μάνια Μαράτου το 2007 και αντιλήφτηκα ότι, παρόλο που είμαι ηθοποιός, είχα μια συστολή στο να αφηγηθώ μια ιστορία, να μεταφέρω μια εικόνα. Να περιγράψω κάτι ακόμη και εκτός θεατρικού πλαισίου. Ξεκίνησα να διαβάζω και να συνδιαλέγομαι με διάφορους ανθρώπους που κάνουν αφήγηση, όπως η Μάνια Μαράτου και ξαφνικά βρέθηκα στα κείμενα του Edgar Allan Poe, του Σάκι (Hector Hugh Munro ), του Ριονοσούκε Ακουταγκάβα και του Λευκάδιου Χέρν. Έβλεπα για κάποιο λόγο ότι η έρευνά μου οδηγούνταν προς τα ιαπωνικά κείμενα, μου είναι ανεξήγητο το πώς κατευθύνθηκα εκεί. Ίσως αυτή η μινιμαλιστική φιλοσοφία που φέρουν, όπως επίσης οι εμμονές που έχουν στην κουλτούρα τους και η ηθική που είναι τόσο βαθιά ριζωμένη μέσα τους. Σκέψου ότι οι Ιάπωνες ακόμη κάνουν χαρακίρι για θέματα τιμής. Ίσως αυτό με έκανε να παθιαστώ περισσότερο με αυτά τα κείμενα. Ξυπνάω και κοιμάμαι με αυτά τα κείμενα εδώ και δύο χρόνια. Είναι ένας κόσμος που βρίσκεται στο άκρο αντίθετο σε σχέση με την Ελλάδα. Σέβονται την εργασία τόσο πολύ, που θεωρείται τιμή στην οικογένεια να πεθάνεις ενώ δουλεύεις. Όχι από ατύχημα, αλλά από εξάντληση. Αυτή η διαφορετικότητα της κουλτούρας είναι που μου κέντρισε το ενδιαφέρον, ακόμη και αν εμείς που προερχόμαστε από διαφορετικό πολιτισμικό περιβάλλον, ίσως δεν την αντιλαμβανόμαστε.

Η διαδρομή από το «Δράμα» στην «Κωμωδία» και το αντίθετο τι εξυπηρετεί;

Πόσες φορές έχεις δει κάτι που είναι δράμα, τρομακτικό ας πούμε και αμέσως με μια άλλη σκέψη μπορείς να το κάνεις κωμικό μέσα στο μυαλό σου; Αυτό εξερευνούμε μέσα από αυτή την παράσταση. Το πώς περνάει κανείς από το ένα άκρο, τον τρόμο, χωρίς να σταματά στο ενδιάμεσο, στο ρεαλιστικό, στο άλλο, στην κωμωδία. Είναι και τα δύο στην απόλυτη υπερβολή τους, γι αυτό μπορεί να σου φανεί το δραματικό κωμικό και το αντίθετο. Κατ ουσία παίζουμε με τον τρόμο, και είναι μια παράμετρος που είναι ενδιαφέρον να την εξελίξεις.

Ήταν η ιδιότητα του ηθοποιού ή του σκηνοθέτη που «προκλήθηκε» περισσότερο ώστε να ασχοληθείς με την Αφήγηση σε αυτό το συνεχές ερευνητικό επίπεδο;

Νομίζω ότι συμβαίνουν και τα δύο. Μου λείπει πάρα πολύ το να παίξω ως ηθοποιός. Έχω σταματήσει όμως να πηγαίνω σε ακροάσεις γιατί από όλα όσα γίνονται γύρω μου δεν με ενδιαφέρει τίποτε. Δε θέλω να γίνω μέρος του συστήματος που δεν κάνει τίποτε άλλο από το να παράγει, να παράγει και να έχει απέναντί του κάποιον που απλά καταναλώνει, καταναλώνει Γι αυτό αποφάσισα να παρακολουθήσω σεμινάρια και να διαβάσω ώστε να πάω προς τη σκηνοθεσία. Έχει ξεκινήσει και από το σκηνοθέτη και από τον ηθοποιό. Τι θα ήθελα εγώ ως ηθοποιός να παίξω; Αυτό! Πως θα ήθελα να είναι ο σκηνοθέτης μου; Έτσι! Αυτό προσπαθώ να κάνω. Να ορίσουμε ξανά τα πράγματα, μπορούμε; Μπορούμε να συναντηθούμε τρεις χιλιάδες άτομα και να ξαναβάλουμε τα πράγματα κάτω, να δημιουργήσουμε ένα καινούργιο πλαίσιο, δουλεύοντας ο καθένας στο δικό του αντικείμενο; Αυτή είναι η προσπάθεια στο πλαίσιο της παράστασης, στο δικό της χώρο και χρόνο. Βλέπω πάρα πολύ κόσμο που αρχίζει να αντιστέκεται. Για μένα αντίσταση είναι έστω το να κάνω ανακύκλωση στο σπίτι μου, αυτή είναι η αλλαγή που πρέπει να έρθει για μένα, να αλλάξω τον μικρό μου τον κόσμο, ώστε να αλλάξει και ο κόσμος γύρω μου.

Έχεις βρει συμπαραστάτες στην προσπάθειά σου;

Χαίρομαι πάρα πολύ που καταφέραμε να μαζευτούμε παιδιά με τα ίδια ενδιαφέροντα και με τον ίδιο ζήλο. Όλα τα παιδιά έχουν μπει μέσα σ αυτό, και οι ηθοποιοί και οι συνεργάτες, από το μηδέν, κι ενώ αρχικά είχαν ανασφάλειες, επειδή τους προτείνονταν κάτι διαφορετικό ενώ είχαν μάθει αλλιώς και θεωρούσα ότι θα τους χάσω, ξαφνικά τους βλέπεις όλους, από τη Ρίτα Ζηκίδου, τη σκηνογράφο, την Ελισάβετ Αντάπασση που μας κάνει τις μάσκες, τον Θοδωρή Οικονομίδη που μας κάνει τεχνική της μάσκας, τη Μάνια Μαράτου που διδάσκει αφήγηση, την Τάνια Γιαννούλη που ντύνει την παράσταση μουσικά, τον Μάριο Μεττή που επιμελείται την κίνηση, την Αθηνά Τρέβλια που μας διδάσκει φωνητική, την Ελένη Μολέσκη και τη Μαρίνα Δημάκη που με βοηθούν στη σκηνοθεσία, την Ελίζα Αλεξανδροπούλου που επιμελείται τους φωτισμούς, τους Γιώργο Στυλιανόπουλο, Λεονάνδρο Σφοντούρη και Χρήστο Τανταλάκη που ερμηνεύουν και όλους όσοι βοήθησαν, να έχουν έρθει όλοι αμισθί να δουλέψουν γι αυτό το πράγμα. Για να βρούμε κάτι καινούργιο και από το μηδέν, να δουλέψουμε ως ομάδα! Αυτό με τιμά και τους τιμά ιδιαίτερα.

Να σου πω και πως βρέθηκα στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης. Μιλούσα με ένα φίλο ο οποίος μου είπε ότι θα κάνει παράσταση στο ΙΜΚ και την ίδια μέρα απορρίπτουν την πρότασή μου από ένα άλλο χώρο. Όταν λοιπόν έχω ένα πρόβλημα, παίρνω τους δρόμους, ακούω μουσική και περπατάω. Λέω, θα τη βρω τη λύση. Βρίσκομαι λοιπόν στο 206 της Πειραιώς. Δεν παίρνεις ένα τηλέφωνο λέω; Παίρνω, κλείνω ένα ραντεβού, έρχομαι, και σε λίγες μέρες η πρόταση μου έγινε δεκτή. Ήταν και η συγκυρία που ο κ. Κακογιάννης είναι Κύπριος και θέλει να βοηθήσει πολύ τους νέους Κύπριους Καλλιτέχνες. Επίσης θα ήθελα να πω ότι το Ίδρυμα έχει χαμογελαστούς ανθρώπους, είναι όλοι ένας κι ένας, κι αυτό είναι τρομερό. Από τη ρεσεψιόν μέχρι το διευθυντή, όλοι θα σου πουν καλημέρα και θα προστρέξουν να σε βοηθήσουν. Είναι σημαντικό το γεγονός ότι ένα Ίδρυμα προσπαθεί να βοηθήσει τους νέους. Αν δεν είναι οι νέοι το μέλλον, τότε ποια είναι η ελπίδα σε αυτή τη χώρα; Ο εξηντάρης, το χούφταλο που μου έχει μεταδώσει το μήνυμα ότι πρέπει να μπεις στο δημόσιο παιδί μου για να σωθείς; Θα ήταν φρίκη αυτό το πράγμα. Κάποιος ποιητής λέει, «να φοβάσαι αυτόν που έχει βρει ένα σπιτάκι πάνω από το κεφάλι του», εγώ αυτούς τους ανθρώπους τους φοβάμαι, που έχουν κλείσει τα αυτιά τους και τα μάτια τους και περπατάνε

Θα ήθελες να μας πεις δυο λόγια για το σεμινάριο που θα προηγηθεί της παράστασης;

Υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι, οι οποίοι έχουν ασχοληθεί με την αφήγηση χρόνια τώρα. O Έκτορας Λυγίζος, ένα πολύ νέο πνεύμα, θα λέγαμε, στο χώρο, ο Ακύλλας Καραζήσης που βοηθά πολύ τους νέους ανθρώπους καθώς βλέπεις στις παραστάσεις του μόνο νέους ανθρώπους κι έχει ασχοληθεί αρκετά με την αφήγηση, η Μάνια Μαράτου που αυτό κάνει, ανοίγεις για παράδειγμα βιβλίο για την αφήγηση και βλέπεις Μάνια Μαράτου, ενώ στην Ελλάδα την αγνοούμε, δεν μπορώ να καταλάβω για ποιο λόγο, και η ομάδα Blitz, που μέσα από τη δική τους διαδικασία έχουν φτιάξει το δικό τους αφηγηματικό θέατρο, το οποίο είναι τρομερό. Προσφέρουμε λοιπόν στον κόσμο ένα σεμινάριο με το χαμηλότερο δυνατό κόστος, γιατί ξέρουμε ότι αυτή τη στιγμή δεν έχει μία πάνω του, ώστε να έρθει να γνωρίσει μια καινούργια μέθοδο. Σκεφτόμαστε μέσα από το σεμινάριο να ανοίξουμε και τις πρόβες μας, να δουν όλη τη διαδικασία Καλούμε τους ανθρώπους να έρθουν να γνωρίσουν κάτι καινούριο, να δουν ένα καινούργιο εργαλείο για να μπορέσουν να δουλέψουν. Δεν αφορά βέβαια μόνο ηθοποιούς, αφορά και ανθρώπους που τους ενδιαφέρει το θέατρο, που μπορεί να έχουν μια δυσκολία στο να μιλήσουν σε ένα άλλο άνθρωπο, που δυσκολεύονται να μεταδώσουν μια εικόνα, μπορεί να είναι ερασιτέχνες. Έχω γνωρίσει ένα ζωγράφο, που είναι ίσως ο καλύτερος ηθοποιός στην Ελλάδα, είναι απίστευτο το πώς μπαίνει μέσα στη σκηνή, μέσα στα σκατά να τον βάλεις θα μπει. Είναι τρομερό. Από την άλλη, βλέπεις ηθοποιούς που έχουν την άποψη τους, ότι «εγώ έτσι έχω μάθει, κι αυτό θα κάνω, και δε με νοιάζει ρε σκηνοθέτη τι λες» Μην έρθεις να παίξεις στην παράστασή μου! Δες τηλεόραση, άσε με! Πρόσεξε τώρα τι συμβαίνει. Οι περισσότεροι πάνε σε ένα σεμινάριο, κάποιου ενεργού σκηνοθέτη, μήπως και βρούνε δουλειά σε κάποια παραγωγή, λογικό, γιατί αυτή τη στιγμή υποφέρουμε όλοι από αυτό, κι επίσης πάνε στο σεμινάριο για να δείξουνε τι ξέρουνε. Αυτό είναι λάθος. Πρέπει να πας σε ένα σεμινάριο να μάθεις τι ξέρει ο άλλος, να πας ανοιχτός, επιμένω σε αυτό. Να δεχτείς πράγματα, να τα δουλέψεις μετά μόνος σου, να δεις τι σε ενδιαφέρει από όλο αυτό. Δούλεψέ το, βρες μια νέα μέθοδο που σου ταιριάζει κι αν όχι, απόρριψέ τη τελικά, ή εξέλιξέ τη, ή φτιάξε κάτι δικό σου και δοκίμασέ τη. Γι αυτό το λόγο κάνουμε το σεμινάριο. Δεν είναι θεωρητικό, είναι από την αρχή ως το τέλος του πρακτικό, ακόμη και η δουλειά της Μάνιας που ίσως ακούγεται πιο θεωρητική, είναι πέρα ως πέρα πρακτική. Όπως για παράδειγμα πάνω στη δομή του κειμένου, με τρόπους αφήγησης, ασκήσεις, αυτοσχεδιασμούς πάνω σε αυτό. Ο κάθε σκηνοθέτης έχει την ελευθερία να φέρει όποιο κείμενο θέλει και θα υπάρχουν και στοιχεία από την επερχόμενη παράσταση χωρίς βέβαια να την προδίδουμε.