Το ντοκιμαντέρ ως εργαλείο στην Εκπαίδευση — Προσωπική μαρτυρία και Ιστορία . Με τον Βασίλη Λουλέ

Το ντοκιμαντέρ ως εργαλείο στην Εκπαίδευση — Προσωπική μαρτυρία και Ιστορία . Με τον Βασίλη Λουλέ

Το Εργαστήριο απευθύνεται σε εκπαιδευτικούς κάθε βαθμίδας, σε ιστορικούς ερευνητές, σε μελετητές της τοπικής ιστορίας και της προφορικής αφήγησης, σε κοινωνικούς ανθρωπολόγους, εθνογράφους, ψυχολόγους, σε παραμυθάδες και αφηγητές, σε σπουδαστές και επαγγελματίες του κινηματογράφου (δημιουργούς και ηθοποιούς) που θέλουν να διευρύνουν τις γνώσεις και την εμπειρία τους, αλλά και σε ανθρώπους με γενικότερα ενδιαφέροντα.
ΔΕΝ ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ προηγούμενη επαγγελματική εμπειρία στο χώρο του κινηματογράφου και των οπτικοακουστικών.
ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ όμως όρεξη, αγάπη για το σινεμά, υπομονή και περιέργεια: τα βασικά υλικά για να κάνει κανείς κινηματογράφο ή να βλέπει τις ταινίες με δημιουργικό τρόπο.

Με τι ασχολείται αυτό το Εργαστήριο 

Το ανθρωποκεντρικό ντοκιμαντέρ είναι ίσως το πιο ανερχόμενο είδος κινηματογράφου παγκοσμίως και γνωρίζει τα τελευταία χρόνια μεγάλη άνθιση και στην Ελλάδα. Με πολύ μεγαλύτερο εύρος θεμάτων και ποικιλία μορφής σε σχέση με παλιότερα, με περισσότερο συναίσθημα και χιούμορ, το σύγχρονο ντοκιμαντέρ δίνει το λόγο στους απλούς ανθρώπους, στους αφανείς ήρωες και ανιχνεύει αχαρτογράφητες περιοχές της ανθρώπινης συνείδησης, της κοινωνίας και της Ιστορίας.

Το Εργαστήριο θα κινηθεί στους παρακάτω ΤΡΕΙΣ ΑΞΟΝΕΣ, με τα εξής ενδεικτικά ερωτήματα:

1. Προφορική μαρτυρία και αφήγηση ιστοριών

– Πώς καταγράφουμε μια ειλικρινή και βαθειά βιωματική μαρτυρία; Ποιά είναι τα μυστικά αυτής της τέχνης; Η διάκριση ανάμεσα στη μετάδοση της πληροφορίας και στο μοίρασμα του βιώματος.
– Πώς κινηματογραφούμε μαρτυρίες, αφηγήσεις και παραμύθια με τρόπο ζωντανό, ελκυστικό και σύγχρονο; Είναι ζήτημα «τεχνικής», «ψυχολογίας» ή κάτι άλλο;
– Πόσο η παρουσία της κάμερας δυσκολεύει τον απλό άνθρωπο που καλείται να μοιραστεί τα βιώματά του μπροστά της; Τι είναι αυτό που μπορεί να τον κάνει να ξαναβρεί την εσωτερική ένταση και την φρεσκάδα της πρώτης φοράς;
– Η ηθική της κινηματογράφησης προφορικής μαρτυρίας, η επιμονή του ερευνητή και η αντίσταση του ανθρώπου που προσφέρει τη μαρτυρία, η χημεία ανάμεσά τους. Τα διλήμματα και η ηθική του μοντάζ.

2. Από τη μικρή, προσωπική ιστορία στη «μεγάλη», καθολική Ιστορία

– Πώς μπορούμε να βλέπουμε, να καταγράφουμε και να διδάσκουμε τη «μεγάλη» Ιστορία μέσα από τις προσωπικές ιστορίες των απλών ανθρώπων που βρέθηκαν στην δίνη της;
– Πώς ερευνούμε για πρόσωπα και εποχές παλιότερες προκειμένου να κάνουμε μια ταινία που ξανακοιτάει την Ιστορία – αυτό που λέμε «ιστορικό ντοκιμαντέρ»;
– Ποια είναι η ιδιαίτερη αξία της μελέτης και κινηματογράφησης της τοπικής Ιστορίας;

3. Χρήση του Ντοκιμαντέρ στην Εκπαίδευση

Το ντοκιμαντέρ έχει μπει και στο χώρο της Εκπαίδευσης καθώς όλο και περισσότερα σχολεία το εντάσσουν στη δουλειά τους. Αρέσει στα παιδιά, προσφέρεται για αναλύσεις και ασκήσεις, και μπορεί να αποτελέσει αφορμή ακόμα και για κινηματογραφικές απόπειρες των ίδιων των μαθητών.
– Πώς μπορούμε λοιπόν να κάνουμε το ανθρωποκεντρικό ντοκιμαντέρ πολύτιμο εργαλείο μέσα στη σχολική τάξη;
– Πέρα από το ίδιο το βασικό θέμα ενός ντοκιμαντέρ, πώς εντοπίζουμε και πώς αξιοποιούμε τα πολλαπλά επίπεδα γνώσης που μας προσφέρει, τις παράπλευρες πληροφορίες που μας δίνει η εικόνα και ο λόγος του;
– Πόση αξία έχει να μάθουν να βλέπουν οι μαθητές (αλλά και εμείς οι μεγαλύτεροι) μια ταινία όχι μόνο με βάση αυτό που αφηγούνται οι άνθρωποι που εμφανίζονται αλλά και με βάση αυτά που ΔΕΝ λένε με τα λόγια; Με τη σιωπή, με τη γλώσσα του σώματος, με την γλώσσα και το συντακτικό της κινηματογραφικής αφήγησης;

Τα παραδείγματα δυο ταινιών του Βασίλη Λουλέ («Φιλιά εις τα παιδιά» και «Συναντήσεις με τη μητέρα μου Λέλα Καραγιάννη») που χρησιμοποιούνται σε όλες τις βαθμίδες της Εκπαίδευσης είναι αποκαλυπτικά ως προς όλα τα παραπάνω ερωτήματα.

Μέθοδος, Στόχοι, Ασκήσεις του Εργαστηρίου 

– Οι συμμετέχοντες θα γνωρίσουν ή θα ξαναδούν κάποια ελληνικά ντοκιμαντέρ μέσα από το παραπάνω ιδιαίτερο πρίσμα.
Θα προβληθούν αποσπάσματα από τα ντοκιμαντέρ του Βασίλη Λουλέ:
Φιλιά εις τα παιδιά / Συναντήσεις με τη μητέρα μου Λέλα Καραγιάννη / Θηλειά / Πέρασα κι εγώ από κει κι είχα παπούτσια από χαρτί / ON.OFF.
Θα προβληθούν επίσης αποσπάσματα από έργα και άλλων δημιουργών καθώς και video-clips από το internet.
– Οι συμμετέχοντες θα έρθουν σε μεγαλύτερη επαφή με την κινηματογραφική γλώσσα, ειδικά με τα ΜΗ λεκτικά στοιχεία της, δηλαδή με τη γλώσσα του σώματος, τη χρήση της σιωπής, τη χρήση του ήχου και της μουσικής, τη σημασία των διαφορετικών μεγεθών πλάνου κλπ.
– Θα προσεγγίσουν το περιεχόμενο των ταινιών σε βάθος, κάτι που θα αποδειχθεί πολύ χρήσιμο για όλους – ιδιαίτερα για τους εκπαιδευτικούς που μπορούν έτσι να πάρουν ιδέες για δημιουργική δουλειά στην τάξη.

– Θα θυμηθούν ή θα γνωρίσουν τους κώδικες της «αφήγησης μιας ιστορίας μέσω εικόνων», παίρνοντας μέρος σε ομαδικές βιωματικές ασκήσεις οπτικοακουστικής εκπαίδευσης, όπως:
α) Επανα-φωτογράφηση μιας παλιάς ιστορικής φωτογραφίας (ή περισσότερων φωτογραφιών) της Αθήνας στον ίδιο ακριβώς χώρο σήμερα. Μια άσκηση που, όταν πλαισιώνεται σωστά, μάς «διδάσκει» τοπική Ιστορία και γίνεται ένα απλό, ευχάριστο και πολύτιμο εργαλείο για πολλές χρήσεις.
β) Άσκηση που έχει σκοπό να εξοικειώσει τους συμμετέχοντες με τους διαφορετικούς κώδικες αντίληψης και φωτογράφησης του ίδιου αντικειμένου. Θα γίνει χρήση φωτογραφικής μηχανής.
γ) Η τρίτη άσκηση είναι ένα παιχνίδι της κάμερας με τις τσάντες των συμμετεχόντων, με τη μνήμη τους και με μια …παντόφλα! Ένας πολύ απλός τρόπος να θυμηθούμε ότι η επιλογή της θέσης της κάμερας αποτελεί την βασική αρχή του κινηματογράφου.
δ) Άσκηση στην οποία κάποιοι από τους συμμετέχοντες βιντεοσκοπούν κάποιους άλλους που εθελοντικά αφηγούνται προσωπικές τους ιστορίες. Σκοπός είναι να δούμε πώς από μια «αδιάφορη» αφήγηση κάποιου ανθρώπου μπορούμε να φτάσουμε σε μια συναρπαστική και ουσιαστική κατάθεση-μαρτυρία. Θα γίνει χρήση βιντεοκάμερας.

(Είναι πιθανό στον περιορισμένο χρόνο που θα έχουμε, και αναλόγως της δυναμικής της ομάδας που θα συγκροτηθεί, να προλάβουμε να κάνουμε μόνο 2-3 από τις παραπάνω ασκήσεις. Θα δοθούν ωστόσο πληροφορίες και οδηγίες για όλες και θα αναλυθεί η σημασία τους)

Πρόκειται για ασκήσεις που γίνονται πάντα με κέφι και καλλιεργούν την παρατηρητικότητα, την ενσυναίσθηση, τη δημιουργικότητα και το ομαδικό πνεύμα.
Όσοι παρακολουθούν το Εργαστήριο μπορούν, στη συνέχεια, να υλοποιήσουν αυτές τις ασκήσεις στους δικούς τους χώρους (πχ. με τους μαθητές τους στο σχολείο, σε άλλα εργαστήρια ενηλίκων κλπ).

Φιλοδοξία του Εργαστηρίου

Παρ’ όλο που σ’ αυτό το Εργαστήριο ΔΕΝ προβλέπεται η δημιουργία ταινίας από τους συμμετέχοντες (αυτό θα απαιτούσε πολύ περισσότερο χρόνο), ΟΥΤΕ η παροχή εξειδικευμένων γνώσεων για χρήση κάμερας, μικροφώνου, μοντάζ κλπ, φιλοδοξούμε, στο τέλος, να μπορεί ο καθένας, έχοντας πάρει τα βασικά εφόδια της μεθόδου εργασίας, να χρησιμοποιεί αυτή τη γνώση στο δικό του ερευνητικό έργο, στη δική του καταγραφή ιστοριών, μέσα στη σχολική τάξη, στη δική του ταινία και σε κάθε άλλη σχετική δράση του.

Προϋποθέσεις για την ουσιαστική συμμετοχή στο Εργαστήριο

Για να είναι δημιουργική η συνεργασία μας, καλό είναι όσοι ενδιαφέρονται να πάρουν μέρος στο Κινηματογραφικό Εργαστήριο να κάνουν τα εξής:
α) Να έχουν μελετήσει την παρούσα Αναλυτική Περιγραφή του Εργαστηρίου.
β) Να έχουν προετοιμαστεί για τον τρόπο προσέγγισης του θέματος έχοντας δει τα links των ταινιών στο συνημμένο αρχείο με τον τίτλο «ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ, ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΟΥΛΕΙΑΣ ΤΟΥ Β. ΛΟΥΛΕ»
γ) Να έχουν μελετήσει το συνημμένο κείμενο με τον τίτλο «ΣΧΟΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ”ΛΕΛΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ”».
δ) Να έχουν μαζί τους laptop, φωτογραφική μηχανή και βιντεοκάμερα (όσοι διαθέτουν). Μαζί και όλα τα περιφερειακά (μπαταρίες, καλώδια, κάρτες, αντάπτορες κλπ) για φόρτωμα, ξεφόρτωμα υλικών από και προς τον υπολογιστή.
Προσοχή! Δεν είναι απαραίτητο να έχει ο καθένας όλα αυτά, αρκεί να υπάρχει ο ανωτέρω εξοπλισμός ανά 3-4 άτομα.
ε) Ευπρόσδεκτοι είναι τέλος όσοι έχουν εγκατεστημένα στον υπολογιστή τους προγράμματα επεξεργασίας εικόνας και βίντεο (τύπου Photoshop, Movie Maker ή τα αντίστοιχά τους) και ξέρουν τον χειρισμό τους.
Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να δείτε
στα δυο συνημμένα αρχεία:
– ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ, ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΟΥΛΕΙΑΣ ΤΟΥ Β. ΛΟΥΛΕ
– ΣΧΟΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ”ΛΕΛΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ”

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ – ΔΟΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ
Διάρκεια Εργαστηρίου: 15 ώρες
(Ένα Σαββατοκύριακο με προβολές ταινιών και βιωματικές ασκήσεις)
Σάββατο 25 και Κυριακή 26 Νοεμβρίου 2017
Ώρες: 10.00-17.30

Μέγιστος αριθμός συμμετεχόντων: 25 άτομα
Θα δοθεί Βεβαίωση Παρακολούθησης (18 διδακτικές ώρες)

Δίδακτρα: 75 € για τον πλήρη κύκλο των 2 ημερών (55 € για ανέργους)

Τελευταία ημερομηνία δήλωσης συμμετοχής: Κυριακή 19 Νοεμβρίου 2017
Μέχρι την ημερομηνία αυτή πρέπει να καταβληθεί ολόκληρο το ποσό των διδάκτρων σε τραπεζικό λογαριασμό*

*Η κατάθεση του ποσού πραγματοποιείται σε Λογαριασμό Τράπεζας EUROBANK
Αριθμός Λογαριασμού: 0026.0101.56.0200749408
Αριθμός Λογαριασμού IBAN: GR3502601010000560200749408
Δικαιούχος Λογαριασμού: ΙΔΡΥΜΑ ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΚΟΓΙΑΝΝΗΣ
Απαραίτητη η συμπλήρωση του ονοματεπωνύμου κάθε συμμετέχοντα κατά την κατάθεση του ποσού στο πεδίο “αιτιολογία”.

Πληροφορίες – Δηλώσεις Συμμετοχής: Βασίλης Λουλές
vassilisloules@gmail.com

Για τη δήλωση συμμετοχής παρακαλούμε όπως αποστείλετε στην ηλεκτρονική διεύθυνση του Βασίλη Λουλέ (vassilisloules@gmail.com) συμπληρωμένο το συνημμένο έντυπο. ΔΗΛΩΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ

Η επίσημη σελίδα του Βασίλη Λουλέ

Εισιτήρια

Διάρκεια Εργαστηρίου: 15 ώρες
(Ένα Σαββατοκύριακο με προβολές ταινιών και βιωματικές ασκήσεις)
Σάββατο 25 και Κυριακή 26 Νοεμβρίου 2017
Ώρες: 10.00-17.30

Μέγιστος αριθμός συμμετεχόντων: 25 άτομα
Θα δοθεί Βεβαίωση Παρακολούθησης (18 διδακτικές ώρες)

Δίδακτρα: 75 € για τον πλήρη κύκλο των 2 ημερών (55 € για ανέργους)

Downloads

Το βιογραφικό του Βασίλη Λουλέ

ΣΧΟΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ “Συναντήσεις με τη μητέρα μου Λέλα Καραγιάννη”