To 2o Φεστιβάλ Βωβού Κινηματογράφου του Ιδρύματος Μιχάλης Κακογιάννης είναι γεγονός, σε συνεργασία με το STUDIO-Παράλληλο Κύκλωμα, και τον Πρόεδρό του Χρήστο Παπαδημητρίου ο οποίος προσφέρει τις ταινίες από το αρχείο του. Το Φεστιβάλ έρχεται στο Αίθριο του Ιδρύματος, στον 3ο όροφο, όπου στήνεται ένα γνήσιο θερινό σινεμά, με ελεύθερη είσοδο και εκπληρώνει την υπόσχεση του Προέδρου του Μιχάλη Κακογιάννη, στο τέλος του προηγούμενου, πολύ επιτυχημένου αφιερώματος στον αμερικάνικο βωβό κινηματογράφο, για προβολές ταινιών και από τον Ευρωπαϊκό Βωβό Κινηματόγραφο, που έτσι και αλλιώς διαθέτει μερικά από τα “ιερά τέρατα” -σκηνοθέτες και ταινίες- της παγκόσμιας κινηματογραφίας μέχρι σήμερα.

Οι ταινίες επιλέγηκαν με μεγάλη προσοχή από τον ίδιο το σκηνοθέτη με γνώμονα την αδιαμφισβήτητη αισθητική – καλλιτεχνική τους αξία αλλά και την όσο το δυνατό καλή κατάσταση του ίδιου του υλικού, που θα προβληθεί. Έτσι, μας προσκαλεί σε μία γιορτή όπου θα προβληθούν 16 φιλμ, γυρισμένα από το 1917 έως το 1929,  με ζωντανή μουσική συνοδεία από Έλληνες καλλιτέχνες ή την πρωτότυπη μουσική τους, με ελληνικούς, αγγλικούς υπότιτλους ή γαλλικούς υπότιτλους. Κάθε ταινία θα συνοδεύεται από ένα σύντομο σχόλιο του συγγραφέα του βιβλίου Vamps, Στάθη Σκλαβουνάκου.

Ανάμεσα στις ταινίες θα απολαύσουμε Το θωρηκτό Ποτέμκιν – του Sergei Mikhailovitch Eisenstein (1925) με τη θρυλική εξάλεπτη σκηνή στις σκάλες της Οδησσού στην οποία ο Eisenstein παραδίδει μαθήματα ρυθμού, αυστηρότητας, πλαστικότητας και ακρίβειας,  τη φουτουριστική Metropolis – το μνημειώδες φιλμ επιστημονικής φαντασίας (1927) του Fritz Lang, τον Faust  (1926), την καλύτερη ίσως ταινία του F.W. Murnau,  το αριστούργημα του Σουηδικού βωβού κινηματογράφου Ο Παράνομος και η γυναίκα του του Victor Sjostrom (1918). Το πρώτο δείγμα του γερμανικού εξπρεσιονισμού στον κινηματογράφο “Το εργαστήρι του Δόκτωρα Καλιγκάρι” – του Robert Wiene (1919), το γεμάτο από αξέχαστες εικόνες έργο Το τέλος της Αγίας Πετρούπολης του Vsevolod Pudovkin (1927),  το ιδιόρρυθμο φιλμ επιστημονικής φαντασίας Aelita: Queen of Mars – The revolt of the Robots του Yakov Protazanov (1924), το υπαινικτικό έργο Michael του Carl Theodor Dreyer (1924), την ταινία του Α. Hitchcock  The Manxman (Εξιλέωσις Δικαίου, 1929) και πολλά ακόμα.

Ένα απάνθισμα των απαρχών της τέχνης του κινηματογράφου, στην Ευρώπη, την οποία ο Προυστ χαρακτήρισε σαν “την καινοτομία της λογοτεχνίας”, που μας μαγεύει ακόμη.

Με την υποστήριξη του Studio, Παράλληλο Κύκλωμα, όπως και του Προέδρου του Χρήστου Παπαδημητρίου.

Πέμπτη, 30/6

Παρασκευή, 1/7

Madame Du Barry του Ernst Lubitsch (1919)

Σύνοψη
H Jeanne, μια νεαρή παριζιάνα που πουλά γυναικεία καπέλα, εγκαταλείπει τον αγαπημένο της Armand για να συνάψει σχέση με τον αριστοκράτη Du Barry, ενώ ξεκινά να δουλεύει ως συνοδός κυρίων. Ο Βασιλιάς Λουδοβίκος ο 15ος αποφασίζει να την κάνει μετρέσα του, αλλά προηγουμένως οφείλει να έχει κάποιο τίτλο, κι έτσι παντρεύεται τον αδερφό του Du Barry. Ως κυρία Du Barry, η Jeanne γίνεται η πιο ισχυρή γυναίκα της Γαλλίας, αλλά προκαλεί το αίσθημα των απλών ανθρώπων του Παρισιού. Ο μεγαλύτερος εχθρός της είναι ο πρώην εραστής της, ο Armand, ο οποίος επιδιώκει με κάθε τρόπο να την καταστρέψει, εφόσον μπορεί. Στη διάρκεια της Γαλλικής Επανάστασης, στα 1789, του δίνεται η ευκαιρία να κάνει ακριβώς αυτό…

Λίγο πριν γίνει παγκοσμίως γνωστός για τις σοφιστικέ ερωτικές φάρσες του, ο Ernst Lubitsch υπήρξε κυρίως ο σκηνοθέτης των γερμανικών μεγαλειώδους υπερθεάματος. Ένα από αυτά ήταν και η Madame Du Barry, μια λυρική εκδοχή της ζωής, της αγάπης και του θανάτου όταν ανθούσε το θρυλικό επάγγελμα των συνοδών κυρίων στη Γαλλία του 18ου αιώνα. Η Pola Negri υποδύεται την DuBarry, η οποία στοχεύει στην κάμαρα του Βασιλιά Λουδοβίκου του 15ου ώστε να γίνει η ερωμένη του. Η Επανάσταση φθάνει και ο λαός απαιτεί το κεφάλι της DuBarry. Κάπως έτσι δίνεται στη Negri η ευκαιρία για μια δυναμική μελοδραματική ερμηνεία καθώς οδηγείται στην γκιλοτίνα. Έκπληξη προκαλεί το γεγονός ότι αυτό το φιλμ τιτλοφορήθηκε ως Passion/ Πάθος για τη διανομή του στην Αμερική.

Συντελεστές
Είδος: Ιστορική/ Δράμα
Σκηνοθέτης: Ernst Lubitsch
Σενάριο: Norbert Falk, Hanns Kräly
Φωτογραφία: Theodor Sparkuhl, Kurt Waschneck
Διανομή: Pola Negri (Madame Du Barry), Emil Jannings (Louis XV), Harry Liedtke (Armand De Foix), Eduard von Winterstein (Count Jean Dubarry), Reinhold Schünzel (Choiseul), Else Berna (Graefin Gramont), Fred Immler (Richelieu), Gustav Czimeg (Aiguillon), Karl Platen (Guillaume Dubarry), Magnus Stifter (Don Diego), Paul Biensfeldt (Lebel), Willy Kaiser-Heyl (Oberst der Wache), Alexander Ekert (Paillet)
Χώρα: Germany
Γλώσσα: Γερμανική
Διάρκεια: 114 λεπτά, ασπρόμαυρη, βωβή

Σάββατο, 2/7

Το πρώτο δείγμα του γερμανικού εξπρεσιονισμού στον κινηματογράφο και το πρώτο ουσιαστικό κίνημα του μοντέρνου κινηματογράφου (αυτό που αναβάθμισε τα κινηματογραφικά προϊόντα σε έργα τέχνης).

Ο εξπρεσιονισμός έχει καταγωγή από τις εικαστικές τέχνες και χαρακτηριστικό του ήταν να τονίζει ιδιαίτερα το στοιχείο της υπερβολής και της αυτονομίας του δημιουργού σε σχέση με τα δεδομένα του εξωτερικού κόσμου. Οι εξπρεσιονιστές απέφευγαν τα εξωτερικά γυρίσματα τις ευθείες γραμμές και γενικά ότι είχε να κάνει με ρεαλιστικό ή νατουραλιστικό. Οτιδήποτε εμφανίζεται στις ταινίες τους είναι αποκύημα της φαντασίας του δημιουργού της. Ο εξπρεσιονιστής καλλιτέχνης θέλει να δημιουργήσει ένα εντελώς δικό του σύμπαν το οποίο δεν θα δανείζεται απολύτως τίποτα απ’ τον πραγματικό κόσμο, δίνοντας του έτσι τη δυνατότητα να επέμβει σε αντικείμενα της ίδιας της φύσης όπως π.χ. τα δέντρα και να τους αλλάξει μορφή. Το ίδιο συμβαίνει και στα σπίτια τα οποία αποκτούν απροσδόκητες μορφές με λοξές και καμπύλες γραμμές που έχουν ένα καθοριστικό μεταφυσικό νόημα: να προκαλέσουν μια ψυχική αντίδραση στον θεατή εντελώς διαφορετική από αυτή που προκαλούν οι αρμονικές γραμμές, με σκοπό φυσικά να δημιουργήσουν την αγωνία και την φρίκη (το κυρίαρχο θέμα των ταινιών αυτών).

Η ταινία αυτή είναι ένα ατμοσφαιρικό, τρομακτικό στιλιζαρισμένο θρίλερ με εντυπωσιακή χρήση του φωτός (με ισχυρά κοντράστ), αλλόκοτες γωνίες λήψης, παραμορφωμένα και υπερρεαλιστικά σκηνικά, στιλιζαρισμένες ερμηνείες, υποκειμενική υφολογία και ονειρώδη ατμόσφαιρα, που υπογραμμίζουν τα βασικά θέματα της παράνοιας, του χάους και της ψύχωσης. Ο Wiene δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στη χρήση του κιαροσκούρο (οπτική αντίθεση μεταξύ σκιάς και φωτός). ‘Aλλωστε η χρήση του είναι αυτή που εξυπηρετεί την εικονιστική αοριστία και την τάση προς την εσωστρέφεια. Οι συνθέσεις είναι κλειστοφοβικές, οι απεικονίσεις παραμορφωτικές και υπογραμμίζονται υπερβολικά οι φόρμες.

Η πλοκή της επικεντρώνεται γύρω από έναν μυστηριώδη περιπλανώμενο μάγο, το δόκτορα Καλιγκάρι (πρώην διευθυντή ψυχιατρικής κλινικής), που υπνωτίζει στο σόου ενός λούνα-παρκ τον ασθενή του Τζέζαρε, ώστε να τον αναγκάσει να διαπράξει μια σειρά δολοφονιών. Τα σκηνικά (των οποίων η λειτουργία είναι καταλυτική στο τελικό αισθητικό αποτέλεσμα), είναι σχεδιασμένα από μινιμαλιστές της σχολής Bauhaus. Ο Τσέζαρε (Conrad Veidt) πρόγονος των επερχόμενων βαμπίρ, ερμηνεύει καταπληκτικά το ον που δεν κινείται ποτέ αυτοβούλως, ενώ ο Werner Kraus ερμηνεύει την επιβλητική μορφή του Καλιγκάρι μ’ ένα μελετημένο, σχεδόν ακαδημαϊκό τρόπο που στοιχειώνει ακόμα τα όνειρα μας. Τα μάτια του αποκαλύπτουν το διαταραγμένο μυαλό του και μας προειδοποιούν διαρκώς για τον κίνδυνο που διατρέχουμε να ενταχθούμε στο παραλήρημα που εξελίσσεται μπροστά στα απαίδευτα μάτια μας.

Ασπρόμαυρο / Γερμανία
Διάρκεια: 70 λεπτά
Έτος: 1919

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Σκηνοθεσία: Robert Wiene
Σενάριο: Hans Janowitz, Carl Mayer
Φωτογραφία: Willy Hameister
Μουσική: Alfredo Antonini, Giuseppe Becce, Timothy Brock, Richard Marriott, Peter Schirmann, Donald Sosin, Rainer Viertlböck

Διανομή
Werner Krauss – Dr. Caligari
Conrad Veidt – Cesare
Friedrich Feher – Francis
Lil Dagover – Jane
Hans Heinrich von Twardowski – Alan
Rudolf Lettinger – Dr. Olson
Rudolf Klein-Rogge – A Criminal
Hans Lanser-Rudolf – Murderer
Henri Peters-Arnolds – Murderer
Ludwig Rex – Murderer
Elsa Wagner – Landlady

Κυριακή, 3/7

Το θωρηκτό Ποτέμκιν – Battleship Potemkin του Sergei Mikhailovitch Eisenstein (1925)

Το φιλμ πραγματεύεται το χρονικό της ανταρσίας των ναυτών ενός θωρηκτού κατά τη διάρκεια της επανάστασης του 1905. Ο Eisenstein καταργεί τον πρωταγωνιστή και κάνει κινητήρια δύναμη της μυθοπλασίας το πλήθος όντας μαρξιστής, ενώ η σκηνοθεσία του ουδέποτε ήταν σαφέστερη σε σχέση με τις θεωρίες του για το μοντάζ των ατραξιόν και την εκφραστική του δύναμη. Η ταινία απλά έθεσε τις βάσεις της κινηματογραφικής γλώσσας και συνέθεσε τους κανόνες της γραμματικής και του συντακτικού του κλασικού κινηματογράφου. Η αφηγηματική δομή της ταινίας συγγενεύει με τη μαρξιστική θεωρία του διαλεκτικού υλισμού, σύμφωνα με την οποία ένα φαινόμενο περικλείει το αντίθετό του με αποτέλεσμα η συγχώνευση ή μια σύνθεσή τους να γίνεται αφετηρία για μια νέα διαλεκτική διεργασία. Δεν είναι όμως μόνο η διαλεκτική αντίληψή του που κάνει το «Θωρηκτό Ποτέμκιν» μια τόσο σημαντική ταινία αλλά και ο τρόπος με τον οποίο ο Eisenstein αφηγείται την ιστορία.

H δομή τού «Ποτέμκιν» είναι σχεδόν μουσική. Μακρινά, κοντινότερα, αλλά και γκρο πλάνα είναι κομμένα και ραμμένα κατά τέτοιον τρόπο ώστε ο θεατής να «βομβαρδίζεται» διαρκώς από σειρές εικόνων αντίθεσης που αναδίδουν συναισθηματική πολυχρωμία πλάθοντας μοναδική ατμόσφαιρα. Όταν οι ναύτες αρνούνται να φάνε το σάπιο κρέας του συσσιτίου, οι πρωταίτιοι καταδικάζονται σε τουφεκισμό. Η ανταρσία γενικεύεται στην πόλη, καθώς οι εργάτες της Οδησσού κατεβαίνουν στο λιμάνι και εμψυχώνουν τους στασιαστές, μέχρι που η τσαρική αστυνομία επιτίθεται πυροβολώντας και σκοτώνοντας. Η οπτική του περιεκτικότητα είναι αριστουργηματική, όπως για παράδειγμα στη σεκάνς όπου οι στασιαστές θρηνούν τον δολοφονημένο τους ηγέτη, τον Βακουλίντσουκ. Η σεκάνς που δείχνει τρία πέτρινα λιοντάρια σε διαφορετικές θέσεις, παρμένα με τέτοιο τρόπο ώστε να σχηματίζουν ένα ζώο που σηκώνεται και βρυχάται με μανία μέσα στη σφαγή, είναι ένα από τα πιο ολοκληρωμένα δείγματα της δουλειάς του Eisenstein στο μοντάζ.

Όπως και στην «απεργία» έτσι και εδώ τοποθετεί στη ροή του φιλμ του, δυνατά πλάνα χωρίς άμεση σχέση με τη ροή της ιστορίας ή της αφήγησης, για να προκαλέσει έντονες συγκινήσεις και σκέψεις στο θεατή. Το έργο χωρίζεται σε πέντε ενότητες-πράξεις, όπου η καθεμία από αυτές μοιράζεται σε ένα ήρεμο και σε ένα βίαιο μέρος. Ο Eisenstein είχε συνειδητοποιήσει την ανάγκη αυξομειώσεων της έντασης και του ρυθμικού παλμού στο μοντάζ, την αναγκαιότητα της ύφεσης και των παύσεων πριν επιδοθεί, ξανά, στη νέα κλιμάκωση της έντασης. Τα μικρά, σύντομα και δυναμικά πλάνα έχουν μια υπέροχη εικαστική σύνθεση. Το μοντάζ τους γίνεται με τέτοιο τρόπο ώστε να δημιουργείται μια νέα και δυναμική, οπτική σύνθεση, θεμελιωμένη στα προηγούμενα κάδρα. Αν, σύμφωνα με τη διαλεκτική, «το σύνολο είναι μεγαλύτερο από το άθροισμα των επιμέρους τμημάτων», η σύνδεση διαφορετικών, άσχετων μεταξύ τους πλάνων, μπορεί να δημιουργήσει ένα αποτέλεσμα που ξεπερνάει κατά πολύ τη δύναμη του κάθε ξεχωριστού πλάνου. Θρυλική παραμένει η εξάλεπτη σκηνή στις σκάλες της Οδησσού στην οποία ο Eisenstein παραδίδει μαθήματα ρυθμού, αυστηρότητας, πλαστικότητας και ακρίβειας της κινηματογραφικής σκηνοθεσίας. Ο φακός του συλλαμβάνει μοναδικές στιγμές βιαιότητας, οργής και ανθρώπινης συγκίνησης, με εναλλαγή μακρινών, μεσαίων και κοντινών πλάνων, τα οποία συνθέτει σε μια αδιαίρετη συμπαγή ενότητα, στην απόλυτη σκηνή ανθολογίας. Ποτέ κανένας άλλος σκηνοθέτης δεν χειρίστηκε έτσι το πλήθος.

Διανομή
Alexander Antonov – Vokulinchuk
Vladimir Barsky – Πλοίαρχος
Grigory Alexandrov – Ανώτερος Αξιωματικός Gilyarousky
Mikhail Gomorov – Ναύτης Motyushenko
Marusov – Αξιωματικός
I. Bobrov – Νεοσύλλεκτος
Repnikova – zhenshchina na lestnitse
Alexandr Levshin
Andrei Fayt
Korobei – Ανάπηρος Βετεράνος
Levchenko – Κελευστής
M. Brodsky – Διανοούμενος
Πολιτες της Οδησσού – Τους Ίδιους
A. Fait
Konstantin Feldman – Φοιτητής Feldman
A. Glauberman – Abo
N. Poltautseva – Δάσκαλος
Prokopenko – Η Μάνα του πληγωμένου Aba
Μέλη του Proletcult Theatre
Protopopov – Γέρος ʼνδρας
Ναύτες του Κόκκινου Ναυτικού – Τους Ίδιους
Beatrice Vitoldi – Μάνα με Παιδικό Καροτσάκι
Zerenin – Φοιτητής
Sergei Eisenstein – Ιερέας

Συντελεστές
Sergei Eisenstein – Σκηνοθεσία, Μοντάζ
Edmund Meisel – Μουσική Σύνθεση
Eduard K. Tissé – Φωτογραφία
Nina Agadzhanova Shutko – Σενάριο
V. Popov – Φωτογραφία
Vasili Rakhals – Σχεδιασμός Παραγωγής

Δευτέρα, 4/7

Σε αυτό το ρομαντικό μελόδραμα, ο Χίτσκοκ αναλύει την ιστορία ενός ψαρά, του Pete και ενός δικηγόρου, του Philip. Κολλητοί φίλοι από παιδιά, μεγαλώνουν μαζί στο νησί Man. Ερωτεύονται την ίδια γυναίκα, την όμορφη Kate. Όταν ο πατέρας της Kate αρνείται να δώσει στον Pete το χέρι της κόρης του, εκείνος φεύγει για τη θάλασσα ψάχνοντας την τύχη του. Αφήνει την αγαπημένη του στη φροντίδα του καλύτερου του φίλου. Όταν τα ίχνη του χάνονται και αναφέρεται ως αγνοούμενος, ο Philip και η Kate ξεκινούν μια σχέση. Αλλά ο Pete επιστρέφει, παντρεύεται την Kate και αποκτούν ένα παιδί. Όμως η Kate θα πρέπει να αποκαλύψει ποιος είναι ο πατέρας του παιδιού. Η συναρπαστική αυτή ιστορία υπήρξε η τελευταία βουβή ταινία του Χίτσκοκ.

Διάρκεια: 118 λεπτά
Έτος: 1929

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Σκηνοθεσία: Alfred Hitchcock
Σενάριο: Eliot Stannard, Βασισμένο στην νουβέλα του Hall Caine
Μοντάζ: Emile de Ruelle
Φωτογραφία: Jack E. Cox
Καλλιτεχνική επιμέλεια: C. Wilfred Arnold
Πρωταγωνιστούν: Carl Brisson, Malcolm Keen, Anny Ondra, Randle Ayrton, Clare Greet

Τρίτη, 5/7

The End of St. Petersburg – Το τέλος της Αγίας Πετρούπολης του Vsevolod Pudovkin (1927)

Ο V.I. Pudovkin απεικονίζει, για μία ακόμα φορά, την απαρχή της πολιτικής συνείδησης, σε μια ταινία που γυρίστηκε για να τιμήσει την 10η επέτειο από την Επανάσταση των Μπολσεβίκων, το 1917. Στην ταινία “The end of St. Petersburg” πρωταγωνιστεί ο Ivan Chuvelyov στο ρόλο ενός χωριάτη, ο οποίος δουλεύει σε μία σχεδόν «ετοιμοθάνατη» φάρμα. Όταν η γυναίκα του πεθαίνει στην γέννα το 1914, ο νεαρός άνδρας αποφασίζει να πάει στην Αγία Πετρούπολη, με την προσδοκία  ότι ο ξάδερφος του (Aleksandr Chistykov) που δουλεύει εργάτης σε εργοστάσιο θα τον βοηθήσει. Οι ρυθμοί της πόλης τον αφήνουν κατάπληκτο και τα θεόρατα κτίρια του προκαλούν μεγάλο δέος. Ο ξάδελφος του όμως, είναι πολύ απασχολημένος με την απεργία, στην οποία πρωτοστατεί, ώστε να μπορέσει να του προσφέρει βοήθεια. Έτσι η γυναίκα του ξαδέλφου του (Vera Baranovskaya), του προτείνει να επιστρέψει στον τόπο του. Ο αγρότης, χωρίς επίγνωση, γίνεται μέλος μιας ομάδας απεργοσπαστών, και με αφέλεια λέει στον υπεύθυνο του εργοστασίου ότι οι απεργοί συναντιούνται στο σπίτι του ξάδελφου του. Παρά τις προσπάθειες του να επανορθώσει, η γυναίκα του ξαδέλφου του εξοργισμένη τον διώχνει από το σπίτι και τον αφήνει στο δρόμο. Ψάχνοντας για εκδίκηση,  στρέφεται εναντίων του υπεύθυνου του εργαστηρίου, στον οποίο επιτίθεται και τελικά συλλαμβάνεται. Οι εξελίξεις τρέχουν, και η διακήρυξη των ένοπλων συγκρούσεων ανάμεσα στην Ρωσία και τη Γερμανία είναι γεγονός.

Πρόκειται για την δεύτερη από τις τις τρείς αριστουργηματικές ταινίες που γύρισε ο Pudovkin τη δεκαετία  του ’20. Το έργο μπορεί να θεωρηθεί περισσότερο ως μία αντιπολεμική ταινία παρά ως ένα κάλεσμα για επανάσταση, φανερώνοντας έτσι το πρόσφατη εμπειρία του σκηνοθέτη στον πόλεμο. Σε μια ταινία γεμάτη από αξέχαστες εικόνες, οι σκηνές που συνυφαίνουν τις κραυγές ενάντια στα όπλα με τη μανιώδη κερδοσκοπία των πολεμικών κερδοσκόπων είναι μια ακολουθία μεγαλοφυΐας.

Διάρκεια: 68 λεπτά
Έτος: 1927

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Σκηνοθεσία: Vsevolod Pudovkin
Μοντάζ: Alexander Dovzhenko
Φωτογραφία: Anatoli Golovnya
Μουσική σύνθεση: Herbert Stothart
Καλλιτεχνική επιμέλεια: Sergei Kozlovsky
Πρωταγωνιστούν: Alexander Christiakov, Vera Baranovskaya, Ivan Chuvelev, V. Obolenski, A. Gromov, Vsevolod Pudovkin

Τετάρτη, 6/7

The Outlaw and his wife του Victor Sjostrom (1918)

Ένα αριστούργημα του Σουηδικού βωβού κινηματογράφου από τον σκηνοθέτη Victor Sjöström. Πρόκειται για ένα έργο αξιοσημείωτης ψυχολογικής σύνθεσης, το οποίο επηρέασε βαθύτατα το έργο του Ingmar Bergman και του Carl Theodor Dreyer. Η ταινία ήταν πρωτοποριακή για τις εικόνες άγριας φύσης που απεικόνισε, ενώ γυρίστηκε σε δύο περιόδους – την άνοιξη και το καλοκαίρι του 1917. O δεξιοτεχνικός χειρισμός των τοπίων είναι εντυπωσιακός τόσο οπτικά όσο και δραματουργικά, κυρίως στο δεύτερο μισό της ταινίας όπου, οι λογομαχίες του ζευγαριού καταλήγουν σε μία συγκλονιστική κορύφωση.

Σύνοψη
Ένας άνδρας που αυτοαποκαλείται Kári, δέχεται μία δουλειά από μία εύπορη χήρα επ’ ονόματι Halla. Τελικά ερωτεύονται αλλά μία ημέρα ένας άνδρας αναγνωρίζει τον Kári σε μία εκκλησία ως τον εγκληματία που δραπέτευσε από τα Όρη. Ο Eyvind τρέπεται σε φυγή στα Υψίπεδα της Ισλανδίας και η Halla αποφασίζει να πάει μαζί του. Εκεί αποκτούν ένα παιδί και ζούν ευτυχισμένοι παρέχοντας τροφή από το κυνήγι και το ψάρεμα., μέχρι που μία ημέρα εμφανίζεται ένας παλιός φίλος του Eyvind ο Arnas, ο οποίος είναι φυγάς και ο ίδιος και ερωτεύεται την Halla. Εν τω μεταξύ, ο κόσμος συνωμοτεί για να απαλλαχθεί από τον Eyvind και έτσι οι συνθήκες ζωής για τον Eyvind και την Halla δυσκολεύουν όλο και περισσότερο. Πηγή: IMDb

Διάρκεια: 73 λεπτά
Έτος: 1918

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Σκηνοθεσία: Victor Sjöström
Παραγωγή: Charles Magnusson
Σενάριο: Victor Sjöström, Sam Ask
Πρωταγωνιστούν: Victor Sjöström, Edith Erastoff
Φωτογραφία: Julius Jaenzon

Πέμπτη, 7/7

Faust του F.W. Murnau (1926)

Παρ’ όλο που η ταινία  “Faust” του F.W. Murnau δεν είναι τόσο γνωστή στην εποχή μας όσο είναι οι “Nosferatu” και “The Last Laugh”, πρόκειται για ένα αριστούργημα, ίσως και για την καλύτερη ταινία του σκηνοθέτη. Για οποιονδήποτε σκηνοθέτη και να μιλήσουμε, λίγες ταινίες μπορούν να συναγωνιστούν την ομορφιά και το σαρωτικό αντίκτυπό των εικόνων της όπως επίσης, και την δύναμη της εξιστόρησης του έργου. Το σενάριο βασίστηκε στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Γκαίτε και πραγματεύεται την τραγωδία ενός άνδρα ο οποίος μαθαίνει το τίμημα της ψυχής του μέσα από πολλά δραματικά χτυπήματα. Στο τέλος, ο φρικτός αντίκτυπος της δίκαιης τιμωρίας του Φάουστ είναι το ίδιο ενοχλητικός σήμερα όσο και το 1926. Ο Gosta Ekman ως άτυχος Φάουστ είναι καλός ενώ, ο Emil Jannings είναι εξαιρετικός ως Mephisto, ο οποίος αποτελεί την ενσάρκωση του κακού και της πονηριάς. Ο κινηματογραφιστής Carl Hoffman και οι παραγωγοί Robert Herlith και Walter Rohrig είναι εκπληκτικοί, έχοντας δημιουργήσει ένα έξοχα ελεγχόμενο και όμορφο οπτικά θέαμα, ιδανικό για να “ντύσει” αυτό το μύθο. Όποιος θεωρεί ότι ο βωβός κινηματογράφος είναι νωθρός και ερασιτεχνικός, προφανώς δεν έχει δεί τον Faust.

Ασπρόμαυρο / Γερμανία
Διάρκεια: 90 λεπτά
Έτος: 1926

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Σκηνοθεσία: F.W. Murnau
Παραγωγή: Erich Pommer
Σενάριο: Hans Kyser
Πρωταγωνιστούν: Gösta Ekman, Emil Jannings, Camilla Horn, Wilhelm Dieterle, Frida Richard, Yvette Guilbert
Μουσική: William Axt
Φωτογραφία: Carl Hoffman

Παρασκευή, 8/7

Aelita: Queen of Mars – The revolt of the Robots του Yakov Protazanov (1924)

Η μαρξιστική διαπάλη φθάνει στα πέρατα του διαστήματος σε αυτό το Ρωσικό ιδιόρρυθμο φιλμ επιστημονικής φαντασίας από την εποχή του Βωβού Κινηματογράφου. Ο Los (Nikolai Tsereteli) είναι ένας μηχανικός που ονειρεύεται ταξίδια σε άλλους κόσμους και φαντάζεται ότι μια όμορφη γυναίκα η Aelita (Yuliya Solntseva) ζει στον πλανήτη ‘Αρη.

Είδος: Δράση, Δράμα, Επιστημονική Φαντασία
Διάρκεια: 81 λεπτά
Έτος: 1924

Σκηνοθεσία: Yakov Protazanov
Σενάριο: Aleksei Fajko, Fyodor Otsep, Aleksei Tolstoy

Διανομή
Yuliya Solntseva: Aelita, Βασίλισσα του Άρη
Igor Ilyinsky: Kravtsov
Nikolai Tsereteli: Μηχανικός Los / Spiridinov
Nikolai Batalov: Gusev, Στρατιώτης του Κόκκινου Στρατού
Vera Orlova: Νοσοκόμα Masha
Valentina Kuindzhi: Natasha, Σύζυγος του Los
Pavel Pol: Viktor Ehrlich
Konstantin Eggert: Tuskub, Ηγέτης του Άρη
Yuri Zavadsky: Gol, Φύλακας Πυρηνικού Σταθμού
Aleksandra Peregonets: Ihoshka, Υπηρέτρια της Aelita
Sofya Levitina
Varvara Massalitinova
Mikhail Zharov
Tamara Adelheim
Iosif Tolchanov: Αστρονόμος του πλανήτη Άρη
N. Tretyakova: Yelena, Σύζυγος του Ehrlich

Σάββατο, 9/7

Κυριακή, 10/7

Michael του Carl Theodor Dreyer (1924)

Σύνοψη Ένας ηλικιωμένος ζωγράφος, ο Claude Zoret, λατρεύει τον νεαρό μαθητευόμενο που έχει υιοθετήσει αρχικά ως μοντέλο και εν συνεχεία ως γιο. Ο Zoret παρακολουθεί ανήμπορος τον Michael καθώς απομακρύνεται από τον δικό του εξωτικό έρωτα εμπλεκόμενος σε μια σχέση με την ακόμη πιο εξωτική Πριγκίπισσα Zamikoff. Οδηγούμενος στην απόγνωση εξαιτίας της ασυναίσθητης σκληρότητας του νεαρού, κλείνεται στον εαυτό του ερμητικά, εγκαταλείπει τη θέληση για ζωή και πεθαίνει εφόσον κληροδοτεί όλα του τα υπάρχοντα στον Michael.

Λίγα λόγια για την ταινία Michael
Στην ταινία Michael, σε σενάριο διασκευασμένο από το ομότιτλο μυθιστόρημα του Δανού συγγραφέα Herman Bang, παρακολουθούμε την ιστορία ενός διάσημου καλλιτέχνη, αποκαλούμενου ως Master και τον έρωτά του για έναν νεαρό άνδρα, τον Michael, ο οποίος είναι το μοντέλο του αλλά και ο προστατευόμενός του. Ο Master δέχεται παραγγελία για να ζωγραφίσει το πορτρέτο της Κόμισσας Zamikow, αλλά δεν κατορθώνει να αποτυπώσει επακριβώς την έκφραση των ματιών της. Ο Michael, ωστόσο, μπορεί. Την έχει ερωτευτεί. Ξανά και ξανά ο Michael εκμεταλλεύεται την εμπιστοσύνη που τρέφει ο Master στο πρόσωπό του, ενώ εκείνος εξακολουθεί να τον συγχωρεί. Βασανισμένος από τη μοναξιά και τον εγωισμό του Michael, o Master δημιουργεί ένα τελευταίο, θαυμάσιο έργο πριν πεθάνει, εκστομίζοντας τις λέξεις, «Τώρα μπορώ ν’ αναπαυθώ εν ειρήνη, έχοντας δει έναν μεγάλο έρωτα». Ο Michael φαίνεται ανίκανος να απελευθερωθεί από την αγκαλιά της Κόμισσας για καιρό ώστε να επισκεφθεί το νεκροκρέβατο του Master.

Αυτό το εκλεπτυσμένο φιλμ εκτυλίσσεται σε πολυτελώς διακοσμημένους χώρους γεμάτους με πανάκριβα αντικείμενα τέχνης. Ο Dreyer είχε στη διάθεσή του αφειδή χρηματοδότηση και στούντιο της εταιρίας παραγωγής UFA με εγκαταστάσεις της πλέον εξελιγμένης τεχνολογίας της εποχής, καθώς επίσης τον Karl Freund, κορυφαίο διευθυντή φωτογραφίας στις μέρες του. Το έργο Michael μοιάζει με θεατρικό αίθουσας αποτυπώνοντας τις σχέσεις μεταξύ μερικών μόνον ανθρώπων. Όλα τα σημαντικά πράγματα παραμένουν ανείπωτα. Ο Dreyer αφήνει την κάμερα να διηγηθεί την ιστορία μέσα από γρήγορες ματιές, εκφράσεις των προσώπων αλλά και αντικείμενα. Για τον Dreyer, το να δουλεύεις με τους ηθοποιούς ήταν αυτό που είχε σημασία, οδηγώντας τους στο να δίνουν υπαινικτικές και ακριβείς συναισθηματικές ερμηνείες οι οποίες κινηματογραφούνταν σε κοντινά πλάνα.

Η ταινία έτυχε θερμής υποδοχής στη Δανία και τη Γερμανία, όπου ο συνεργάτης του Dreyer, o Δανός σκηνοθέτης Benjamin Christensen, υποδυόμενος τον Master είχε αποσπάσει εγκωμιαστικούς επαίνους. Η ταινία Michael δεν προβλήθηκε στη Γαλλία ωστόσο, και εμπορικά αυτή η ακριβή και αναγνωρισμένη παραγωγή μάλλον δεν αποτέλεσε επιτυχία. Παρόλο που η ομοφυλοφιλική φύση της σχέσης μεταξύ του Master και του Michael είναι κυρίως υπαινικτική –σε μια εξαίσια σύλληψη του ύφους του μυθιστορήματος του Bang από τον Dreyer- ήταν αρκετή για να λογοκριθεί αυστηρά η ταινία στις Ηνωμένες Πολιτείες. Βέβαια, το φιλμ Michael μοιάζει να υπήρξε το αγαπημένο του Dreyer μεταξύ των ταινιών που δημιούργησε πριν το έργο The Passion of Joan of Arc.

Χώρα: Γερμανία
Διάρκεια: 86 λεπτά
Έτος: 1924

Εναλλακτικοί Τίτλοι: Michael (DE – Πρωτότυπος Τίτλος), Mikaël (DK), Heart’s Desire (GB), Chained (US)
Κατηγορία: Μεγάλου Μήκους
Τεχνικά Χαρ/κα: 35 mm – 1,33:1 – ασπρόμαυρη – βωβή
Εταιρία Παραγωγής: Decla-Bioscop
Ηλικίες: Κατάλληλη για όλους
Πρωτότυπο Κείμενο: Βασισμένη στο μυθιστόρημα “Mikaël” (1904) του Herman Bang.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Σκηνοθεσία: Carl Th. Dreyer
Σενάριο: Carl Th. Dreyer
Παραγωγή: Erich Pommer
Φωτογραφία: Karl Freund
Σχεδιασμός Παραγωγής: Hugo Häring – Art Direction

Διανομή
Benjamin Christensen: Claude Zoret, καλλιτέχνης
Walter Slezak: Mikaël
Nora Gregor: Princess Zamikow
Alexander Murski: Mr. Adelsskjold
Grete Mosheim: Mrs. Adelsskjold
Robert Garrison: Schwitt
Didier Aslan: Duke de Monthieu
Karl Freund: Art dealer Leblanc
Wilhelmine Sandrock: Widow
Eugène de Klotz: Baron
Max Auzinger
Mady Christians

Δευτέρα, 11/7

Happiness – Ευτυχία του Alexandre Medvekine (1934)

Ένα κινηματογραφικό λαϊκό παραμύθι σε σκηνοθεσία Alexander Medvedkin το οποίο σατιρίζει τους επαρχιώτες της προ και μετά -επαναστατικής Ρωσίας. Η ταινία ήταν σχεδόν άγνωστη στη Δύση έως τη στιγμή που ανακαλύφθηκε από το γαλλικό μοντερνισμό στα 1968. Ο Στάλιν είχε λογοκρίνει και απαγορεύσει τη διανομή του φιλμ για 40 χρόνια ως ενάντιο στους Μπολσεβίκους.

Σχετικά με την ταινία του, ο Medvedkin έχει δηλώσει: «ο εαυτός του επαρχιώτη -και αυτό είναι κάτι περισσότερο από αληθινό για τη χώρα μας- αποτελεί μέρος της συλλογικής συνείδησης για την ανθρωπότητα σε όλα τα πολιτισμένα φαντασιακά έθνη. Επιθυμεί μια εύπορη ζωή ώστε να ξεχωρίσει ανάμεσα στους χιλιάδες ή εκατομμύρια γείτονές του. Θέλει να ξεφύγει και να έχει τη δική του φάρμα, τα δικά του άλογα, τη δική του σοδειά. Σύντομα θέλει να γίνει κύριος του εαυτού του. Φυσικά για κάθε χίλιους μόνο ένας θα τα καταφέρει. Οι υπόλοιποι 999 θα παραμείνουν εργατικά χέρια και θα πεινούν, αλλά το όνειρο ζει μέσα τους. Έτσι λοιπόν η Ευτυχία είναι μια σαρκαστική εικόνα. Τη δημιούργησα για να αποτελέσει την αφορμή που θα αφυπνίσει τους επαρχιώτες ώστε να βγουν από αυτό το εξιδανικευμένο όνειρο».

Ο Medvedkin ήταν ένας από τους ιθύνοντες εγκεφάλους πίσω από το περιβόητο Cine Train της Ρωσίας των Μπολσεβίκων, του οποίου ο λανθάνον στόχος υπήρξε η καταγραφή της κακής κατάστασης των επαρχιωτών και της εργατικής τάξης ώστε να παρουσιαστεί στη συνέχεια πάλι σ’ αυτούς, σαν ένας καθρέφτης και να τους αναγκάσει να συνειδητοποιήσουν τη δυσχερή θέση τους και πιθανόν να αλλάξουν τις ζωές τους.

Διάρκεια: 64 λεπτά
Έτος: 1934

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Σκηνοθεσία: Alexander Medvedkine, Aleksandr Medvedkin
Σενάριο: Aleksandr Medvedkin
Πρωταγωνιστούν: Pyotr Zinovyev, Yelena Yegorova, Nikolai Cherkasov, Viktor Kulakov

Τρίτη, 12/7

The phantom carriage – Η Άμαξα Φάντασμα του Victor Sjostrom (1921)

Τετάρτη, 13/7

Pandora`s Box – Το κουτί της Πανδώρας (Lulu) του Georg Wilhelm Pabst (1929)

Σύνοψη
Ο Δόκτωρ Schoen, εκδότης μιας σημαντικής εφημερίδας μαγεύεται από την όμορφη ανθοπώλισσα Lulu. Χωρίς δεύτερη σκέψη την παντρεύεται. Σύντομα από εκεί κι έπειτα η Lulu δεν μπορεί να τον αντέξει, τον πυροβολεί και διώκεται για το έγκλημά της. Στη συνέχεια ταξιδεύει στο Παρίσι μαζί με τον γιο του Schoen, τον Alwa και ακόμη ένα φίλο. Αλλά σύντομα η Lulu πέφτει στα χέρια ενός εκβιαστή ενώ ο Alwa την εξαπατά επίσης. Για άλλη μια φορά η Lulu πρέπει να δραπετεύσει, ενώ αυτή τη φορά το καταφύγιό της είναι το Λονδίνο, όπου επιτέλους συναντά το πεπρωμένο της. Γίνεται ιερόδουλη και την παραμονή των Χριστουγέννων βρίσκει το επόμενο θύμα της, τον Jack Ripper.