21 Μαΐου – Παγκόσμια Ημέρα Πολιτισμού

Πράγματι μετά το τέλος του 2ου Παγκόσμιου Πολέμου η ανθρωπότητα κατάφερε να διατηρήσει μια διαρκή ειρήνη έστω και με τις τοπικές εξαιρέσεις. Παρατηρείται ωστόσο η μνήμη της ανθρωπότητας να αμβλύνεται επικίνδυνα, και να ξεχνά  τις συνέπειες των δύο Μεγάλων Πολέμων και της ναζιστικής λαίλαπας, που ήταν συνέπεια των εθνικισμών, και της εξαθλίωσης μεγάλων στρωμάτων των πληθυσμών και του ανταγωνισμού των κρατών. Παρατηρείται μια επιστροφή στο διαχωρισμό και όχι στην ενοποίηση.

Ο εγωισμός τόσο των εθνών όσο και των πολιτών είναι ζήτημα παιδείας και πολιτισμού. Οι τάση επιβεβαίωσης όχι ως “εμείς”, μέλη μια πανανθρώπινης κοινωνίας αλλά ως “εγώ”, ατομικό, εθνικό, υποθάλπει τον διαχωρισμό τον φυλετικο μίσος, και καθε είδος ρατσισμό, ζητήματα και συνέπειες μιας υφέρπουσας βαθιάς κρίσης του σύγχρονου πολιτισμού, όπου η μνήμη δεν λειτουργεί για να διδάσκει και να αμβλύνει τις τάσεις διαχωρισμού, αλλά λειτουργεί για να διαχωρίζει και καλλιεργεί κάθε είδος εθνικισμού και φανατισμού.

Ο ρόλος του Πολιτισμού, της Διάνοιας, της Τέχνης, δεν μπορεί να είναι ρόλος παρατηρητή ή διακοσμητή μιας κρίσιμης πραγματικότητας.

Η τεχνοκρατία, η σύγχρονη τάση της απορρύθμισης, η μη εξαίρεση των πνευματικών και καλλιτεχνικών “προϊόντων” από το ανταγωνιστικό πλαίσιο των αγορών, παρερμηνεύοντας την εννοια της “Βιομηχανίας του Πολιτισμού” και η “ιερογλυφική” φρασεολογία της διανόησης, δημιουργεί το πλαίσιο ενός “πολιτισμού χωρίς συνείδηση”. Αυτό οι φορεις του πολιτισμού οφείλουν να το εξετάσουν και να αντισταθούν, όχι μέσω μιας Ουτοπίας ή ανάποδα στο ρεύμα του ποταμού, αλλά διανοίγοντας νέες διόδους διαφυγής προς στην ανοικτή θάλασσα και όχι οδευοντας προς τραγικά αδιέξοδα όπως στο παρελθόν, προσφατο και πιο μακρινό, που οι ανθρωπότητα το πλήρωσε με πισωγυρίσματα της Ιστορίας και με εκατόμβες πτωμάτων.

Μάιος 2019

Νίκος Χατζηπαπάς