ΔΗΜΗΤΡΑ ΣΤΑΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ:

Η αυριανή μέρα, η 19η Μαΐου, είναι η ημερομηνία που έχει ανακηρυχθεί ως Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, με τη φετινή επέτειο να συμπληρώνει 101 χρόνια από την 19η Μαΐου του 1919, όταν τα στρατεύματα του Κεμάλ έφθασαν στην Σαμψούντα, γεγονός που πυροδότησε τις μετέπειτα τραγικές εξελίξεις. Οι δυο όψεις ενός γεγονότος που για μας είναι γενοκτονία, για τους Τούρκους πανηγυρισμός για την ίδρυση του σύγχρονου κράτους. Με πρωτοφανή βαρβαρότητα και ακόμη πιο σοκαριστική μεθοδικότητα και σχεδιασμό, οι Νεότουρκοι επιχείρησαν να αφανίσουν τον ποντιακό ελληνισμό από την περιοχή. Μπορεί αριθμητικά να το κατάφεραν, απέτυχαν παταγωδώς ωστόσο να “σβήσουν” την ποντιακή ψυχή και την  ιστορική μνήμη για τη Γενοκτονία των Ποντίων.

e-book link

Μια τρισχιλιόχρονη ελληνική παρουσία στην περιοχή που την διαμόρφωσε ιστορικά και πολιτισμικά διακόπηκε βίαια. Το ελληνικό στοιχείο ξεριζώθηκε από τις πατρογονικές του εστίες και μεταφέρθηκε κάτω από άθλιες συνθήκες στη φτωχή Ελλάδα, όπου συνάντησε τρομερές δυσκολίες για την προσαρμογή και αποκατάστασή του.

Ο συσσωρευμένος πόνος αυτών των ανθρώπων και το φρικτό γεγονός της γενοκτονίας με παρακίνησε να φωτογραφίσω τον τόπο τους, ή καλύτερα ότι απέμεινε από αυτόν.  Το ταξίδι μου στη γη του Πόντου ήταν ανάμεσα στο μύθο, τη λαμπρή ιστορία των Ελλήνων στην περιοχή, την τραγωδία της γενοκτονίας και του ξεριζωμού και τη σημερινή πραγματικότητα. Μια αναζήτηση συναισθηματικά φορτισμένη μετά τόσα και τόσα που όλοι έχουμε διαβάσει, όχι μόνο σε ιστορικά βιβλία, αλλά και σε αφηγήσεις ανθρώπων όπως αυτές αποτυπώθηκαν σε ημερολόγια και διηγήματα. O ελληνισμός της Mαύρης Θάλασσας και η Aυτοκρατορία των Kομνηνών, οι οροσειρές και στέπες του Ανατολικότερου κομματιού της Τουρκίας, σημεία που κατέφυγαν Πόντιοι για να σωθούν από τους διωγμούς ή που τους οδήγησαν μέσω των «ταγμάτων εργασίας». Ξεκινώντας από την Αμάσεια και τη Σινώπη και καταλήγοντας στο Βατούμ, στη σημερινή Γεωργία, το ιστορικό όριο του Εύξεινου Πόντου, τη μυθική Κολχίδα της αρχαιότητας, εκεί που έφτασε ο Ιάσονας για να πάρει το Χρυσόμαλλο Δέρας. Ιστορικές πόλεις αλλά και υπέροχα τοπία και πανέμορφες διαδρομές διασχίζοντας τις Ποντιακές Άλπεις – τη Στέγη των Ποντίων. Ο Πόντος ήταν πραγματικά μια αποκάλυψη.Απίστευτη φυσική ομορφιά, σχεδόν εξωπραγματική, παντού.  Δέος και πόνος μαζί μπροστά στα αλλοτινά κοσμήματα της Χριστιανοσύνης, τις Μονές του Πόντου, σήμερα υπό κατάρρευση. Δέος για το έργο των μαστόρων και των αγιογράφων, πόνος για τα βγαλμένα μάτια, τις αλλοιωμένες μορφές, την καταστροφή…

Ο τόπος όλος μιλά γι’ αυτούς που δεν βρίσκονται πια εκεί. Γι’ αυτούς που, κάποτε, μεταμόρφωσαν την άγρια φύση, χρησιμοποιώντας την ευφυΐα τους, για να προσαρμοστούν στη μοναδικότητά της. Γι’ αυτούς που μεγάλωσαν τα παιδιά τους στα προσφυγικά παραπήγματα μέσα στους βαλτότοπους της μητριάς πατρίδας.  Η παρουσίαση των φωτογραφιών της καθημερινής ζωής από τα λαογραφικά μουσεία, αποτελούν καθρέφτη της κοινής ζωής των δύο λαών, που συνυπήρξαν και εκφράστηκαν μέσω της λαογραφίας και της αρχιτεκτονικής τους.  Άλλωστε τα περισσότερα από αυτά στεγάζονται σε σπίτια Ελλήνων. Επιθυμία μου είναι να μοιραστώ μαζί σας αυτά που είδα και που δεν αποτελούν παρά ένα μέρος της τεράστιας Ελληνικής παρουσίας στην περιοχή του Πόντου. Δεν αποτελούν μια επιστημονική εργασία αλλά μια φωτογραφική αποτύπωση μιας ερασιτέχνιδας φωτογράφου. Αξιόπιστες, αναλυτικές πληροφορίες υπάρχουν στις πηγές που αναφέρω, από όπου και εγώ πήρα όλα τα στοιχεία.  

Κλείνω αυτήν τη περιήγηση με ένα τραγούδι – μοιρολόι, που με συγκινεί και  που αναφέρεται στο διωγμό των Ποντίων από τη γη τους. Ερχόταν συνέχεια στο μυαλό μου σε αυτό το ταξίδι. Αξίζει να το ακούσετε, ανοίγοντας το σχετικό σύνδεσμο παρακάτω. 

ΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ Μ’ΕΧΑΣΑ

https://www.youtube.com/watch?v=9835AnLaEiM   

 Στίχοι Χ.Αντωνιάδης –  Μουσική Κώστας Σιαμίδης, Τραγουδούν     Α. Βασιλειάδης & Γ.Κουρτίδης