Θέατρα και θεατρικοί επιχειρηματίες στο Μεσοπόλεμο: Η περίπτωση του Ανδρέα Μακέδου

Θέατρα και θεατρικοί επιχειρηματίες στο Μεσοπόλεμο: Η περίπτωση του Ανδρέα Μακέδου

Ομιλητής: Κώστας Κουρμουλάκης

Σκηνογράφος, MPhil, PHD Θεατρολόγος

Περίληψη

Η φιγούρα του θεατρικού επιχειρηματία εμφανίζεται στην Ελλάδα των αρχών του 20ού αιώνα σε πολλές και διαφορετικές μεταξύ τους εκδοχές που σιγά-σιγά εξελίσσονται, ενώ η θέση του στη διαδικασία παραγωγής του θεάματος σταδιακά παγιώνεται. Πρώην ηθοποιοί, καταξιωμένοι συνθέτες, σύζυγοι ηθοποιών, θεατρώνες και πρωταγωνιστές είναι οι πιο συνηθισμένοι υποψήφιοι επιχειρηματίες, ενώ το πεδίο δράσης τους εκτείνεται από το «Στέμμα» και την «Αργολίδα» – τα θεατρικά δηλαδή καφενεία της Ομόνοιας- και τα θέατρα της Αθήνας, κεντρικά ή περιφερειακά, ως τις πιο απομακρυσμένες γωνιές της Ελλάδας, και τις θεατρικές «πιάτσες» του εξωτερικού, όπου υπάρχουν Έλληνες.

Το 1923, αμέσως μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή που αναστέλλει τη δραστηριότητα των ελληνικών θιάσων στο εξωτερικό και σημαίνει το τέλος των μεγάλων τουρνέ, εμφανίζεται στο προσκήνιο ο θεατρικός επιχειρηματίας Ανδρέας Μακέδος που κυριαρχεί στο χώρο του ελαφρού μουσικού θεάτρου, καθ’ όλη σχεδόν τη διάρκεια του Μεσοπολέμου. Στα εικοσιένα χρόνια της σταδιοδρομίας του, μέχρι το θάνατό του το 1944, οδηγεί σταθερά τις εξελίξεις και διακρίνεται όχι μόνο για τις θεατρικές του επιτυχίες αλλά και για τον αντιφατικό χαρακτήρα, την πολυσύνθετη προσωπικότητα και το ρηξικέλευθο πνεύμα του.

Σε μια Αθήνα όπου το θεατρόφιλο κοινό είναι συνηθισμένο να βλέπει στη σκηνή «κουρελαρίες και προχειρότητες», ανεβάζει παραστάσεις εξαιρετικά υψηλού, κατά κοινή παραδοχή, επιπέδου σε όλα τους τομείς: στα σκηνικά, το μπαλέτο, την ορχήστρα, την αρτιότητα του θιάσου. Η επιχειρηματική του ευφυΐα είναι εμφανής στον τρόπο με τον οποίο κατορθώνει να συγκεντρώσει γύρω του κορυφαίους συντελεστές, συνθέτες, συγγραφείς, σκηνογράφους, χορογράφους και ηθοποιούς ικανοποιώντας κάθε καλλιτεχνική τους επιθυμία. Δημιουργεί ένα σταθερό θεατρικό πόλο στην πρωτεύουσα εισάγοντας πρακτικές που συμβάλλουν στην ανανέωση και την ανάπτυξη του ελληνικού θεάτρου:

  • Δημιουργεί νέους θεατρικούς χώρους ή εκσυγχρονίζει τους ήδη υπάρχοντες και κυρίως επιβάλλει την «εξαιρετική επιμέλεια» στην παραγωγή των παραστάσεων, που πλησιάζουν τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
  • Διευρύνει το κοινό του μέσα από την οικονομική πολιτική της επιχείρησης και κυρίως μέσα από τη πρωτοποριακή διαφήμιση που χαρακτηρίζεται από εφευρετικότητα, διαδραστικότητα, στόμφο και αμεσότητα πρωτοφανή για τα ελληνικά δεδομένα.

Σε μια περίοδο κατά την οποία τα κυρίαρχα θεατρικά είδη είναι η οπερέτα και η επιθεώρηση, ο δρόμος προς την πρόοδο και την εξέλιξη του θεάτρου περνά αναμφισβήτητα μέσα από το ελαφρό μουσικό θέατρο, το οποίο οδηγεί τις καλλιτεχνικές αλλά και τις τεχνολογικές εξελίξεις. Υπερβαίνοντας την έλλειψη δομών, πόρων και θεατρικής παράδοσης, τοποθετεί το ελληνικό θέατρο για πρώτη φορά στην ιστορία του, σε τροχιά για την επίτευξη του «εφάμιλλου του ευρωπαϊκού».

——————————–

Κώστας Κουρμουλάκης

Απόφοιτος του Τμήματος Σκηνογραφίας της Accademia di Belle Arti di Bari, του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου της Αθήνας και Διδάκτορας του ίδιου Πανεπιστημίου.

Έχει εργαστεί στους τομείς, της οργάνωσης και προβολής εκδηλώσεων και μεγάλων καλλιτεχνικών διοργανώσεων, της μελέτης, σχεδιασμού και υλοποίησης πολιτισμικών παρεμβάσεων, του σχεδιασμού και της επιστημονικής επιμέλειας ευρωπαϊκών προγραμμάτων, της σύνταξης και καλλιτεχνικής επιμέλειας εντύπων, της επιμέλειας και ψηφιοποίησης θεατρικών συλλογών.

Εργάζεται στο Δήμο Πειραιά ως προϊστάμενος του Τμήματος Θεάτρων και Κινηματογράφων ενώ έχει εργαστεί στο ελεύθερο θέατρο ως σκηνογράφος και ενδυματολόγος. Το ερευνητικό του ενδιαφέρον εστιάζεται αυτή την περίοδο στη σκηνογραφία και την εικαστική δημιουργία στο θέατρο στα χρόνια του μεσοπολέμου, καθώς και στη σύγχρονη θεατρική δημιουργία.

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ & ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Α.Μ.Κ.Ε

ΚΥΚΛΟΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ

«Ιστορία και αρχεία επιχειρήσεων»

(Οκτώβριος 2020 – Ιούνιος 2021)

2η Ψηφιακή Εκδήλωση

[22 Μαρτίου 2021 ▪ Ώρα 18:00 – 19:30] με θέμα:

«Θέατρα και θεατρικοί επιχειρηματίες στο Μεσοπόλεμο: Η περίπτωση του Ανδρέα Μακέδου»

Ομιλητής: Κώστας Κουρμουλάκης

Σκηνογράφος, MPhil, PHD Θεατρολόγος

Συζητητές:

Μεταξία Τσιρταβή (Ξένια Καλδάρα)

Πρόεδρος Δ.Σ. & Γενική Διευθύντρια Ιδρύματος ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΚΟΓΙΑΝΝΗΣ

Νικόλαος Μέλιος

(Ιστορικός, Ι.Μ.Τ.Ι.Ι.Ε.)

Διάρκεια εκδήλωσης 90’ μέσα από προκαθορισμένη διαδικτυακή πλατφόρμα τηλεδιασκέψεων.

Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να δηλώσουν συμμετοχή στο imtiie@otenet.gr, ώστε να λάβουν τους σχετικούς κωδικούς πρόσβασης.